Nieuwe docent aan het woord: Jona Lendering

In deze rubriek stellen wij graag nieuwe docenten voor, dit keer Jona Lendering.

Wie is Jona Lendering?
Jona Lendering (1964) kan het ook niet helpen dat hij past in geen enkel hokje. Voor hij ging studeren, was hij al postbode, metselaar, boekverkoper, soldaat, kok, schoonmaker en museummedewerker. Hij studeerde vervolgens geschiedenis en oudheidkunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, daarna opnieuw geschiedenis in Leiden. Tussendoor werkte hij op opgravingen in onder andere Griekenland.

Na zijn afstuderen werkte hij op het archief van verschillende ministeries en doceerde hij geschiedtheorie aan de Vrije Universiteit. De afgelopen kwart eeuw heeft hij onderwijs gegeven bij verschillende instellingen, waaronder zijn eigen Livius Onderwijs. Daarnaast was hij reisleider, journalist, auteur van vijfentwintig boeken, webmaster van Livius.org, hoofdredacteur van Ancient History Magazine en blogger. Feitelijk is hij in al deze activiteiten mislukt – waarover zo meteen meer.

Waarom de Oudheid?
Lendering houdt zich vooral bezig met de oude wereld: Babylonië, Griekenland, het jodendom, Rome, de Germanen, het christendom en de vroege islam. Ook het huidige Midden-Oosten heeft zijn interesse.
Wat deze twee onderwerpen verbindt: ze zijn voor de moderne West-Europeaan tegelijk herkenbaar en vreemd. De constatering van de verschillen dwingt ons tot nadenken over onze eigen opvattingen, en daardoor doorgronden we onze eigen denkwereld beter. Kennis van de oude wereld en van het Midden-Oosten is daarom niet alleen intrinsiek waardevol, maar vormt tevens een manier om onszelf beter te begrijpen.

Misschien klinkt het voorgaande wat defensief, alsof inzicht in de oude wereld of het Midden-Oosten een rechtvaardiging zou behoeven. Dat is natuurlijk niet waar. Voor mensen met belangstelling voor andere culturen ligt om elke hoek weer iets onverwachts klaar om te worden ontdekt. Die verrassing maakt dat een brede culturele belangstelling haar eigen beloning vormt.

Er is wel een belangrijk verschil tussen de Oudheid en het moderne Midden-Oosten: de beschikbaarheid van data. Over het Midden-Oosten is van alles te vinden, maar over de Oudheid is de informatie schaars. Daarom moet een oudheidkundige teksten uit vele regio’s kunnen lezen, archeologische vondsten uit een groot gebied kunnen interpreteren en vergelijkingen kunnen maken met andere culturen. Interdisciplinariteit is een voorwaarde voor zinvol onderzoek.

Wetenschapscommunicatie
Het heeft geen zin te ontkennen dat aan die voorwaarde zelden wordt voldaan. Het onderzoek is versnipperd en de onderzoeksscholen werken onvoldoende samen. Een verontrustend cijfer: meer dan 90% van de Nederlandse archeologische publicaties brengt de wetenschap niet verder. Als Lendering lesgeeft of schrijft, benoemt hij dit probleem ook: er zijn te veel data, de opleidingen zijn te kort en er verschijnen te veel onrijpe publicaties.

Elke poging de Oudheid uit te leggen, kan daardoor alleen maar mislukken. Lendering kan het academisch onderzoek niet verbeteren, maar hij heeft in diverse publicaties en als bestuurslid van de Vereniging voor Wetenschapsjournalistiek en -communicatie Nederland (VWN) geprobeerd journalisten aan te sporen wat minder te schrijven over trivialiteiten en meer diepgang aan te brengen. En in Noord-Brabant geeft hij dus hoger onderwijs voor ouderen.

Meer informatie over zijn themadag “Libanon” als onderdeel van de zomeracademie, klik hier
Meer informatie over de najaarscursus “De oude Grieken, steeds weer anders”. Klik hier