Schoonheid en lelijkheid in de kunst

Van Griekse idealen tot moderne provocatie

In deze reeks lezingen bespreken we een breed scala aan voorbeelden uit de westerse kunst vanaf de klassieke oudheid tot nu. Maar ook andere culturen zoals in Afrika, het verre oosten of de islamitische wereld komen aan bod. 

Wat waren ooit schoonheidsidealen en waarin verschillen ze met ons hedendaagse idee van wat 'mooi' is? Waarom is iets mooi en kan tegelijkertijd toch lelijk gevonden worden of kan een lelijk thema op een schitterende manier worden verbeeld? Kan schoonheid ook dodelijk zijn? 

Waarom had koningin Elisabeth I van Engeland zo'n wit gezicht of at keizerin Sisi van Oostenrijk voornamelijk een menu van gebakken lucht om mooi te blijven?

Wrede verhalen uit de Griekse en Romeinse mythologie hebben schitterende kunstwerken opgeleverd. De geschilderde, vreselijke kruisiging van Christus door Matthias Grünewald heeft ook geleid tot een moderne interpretatie van Francis Bacon. Het Laatste Oordeel of de Pietà van Michelangelo zijn prachtig maar het onderwerp huiveringwekkend of triest. Er zijn mooie portretten van lelijke vorsten, spotprenten van Bernini, monsters in de kantlijn van middeleeuwse handschriften, mooi van lelijkheid. 

Ook in films zijn er voorbeelden van meesterwerken zoals 'Metropolis' van Fritz Lang uit 1927, waarin een duister toekomstbeeld geschetst wordt, of de beruchte 'Triumph des Willens' van Leni Riefenstahl uit 1936; een voorbeeld voor latere documentaires maar qua inhoud zeer dubieus. 

De grens waarin schoonheid verandert naar lelijkheid of vice versa blijft vaag. 

Opsomming onderwerpen per college:
- College 1: De schoonheid van het menselijk lichaam
- College 2: Duivels en monsters
- College 3: Religieus vandalisme
- College 4: De schoonheid en religie
- College 5: De schoonheid van het lijden
- College 6: Romantiek
- College 7: Mooi en lelijk tegelijk