Denken over de dood
Leven, sterven en het onbewuste
- Cursusnummer: 27V35
- Vakgebied: Filosofie
- Locatie: Breda
- Seizoen: Voorjaar 2027
- Dag: Vrijdag
- Tijd: 10.45 - 12.30 uur
- Cursusdata: 29 januari, 05 februari, 19 februari, 26 februari, 05 maart, 12 maart, 19 maart, 02 april, 09 april, 16 april
- Prijs: € 300.00
- Aantal colleges: 10
- Werkvorm: Hoorcollege met interactie
- Cursusmateriaal:
De docent stelt digitaal lesmateriaal beschikbaar.
Aanbevolen literatuur:
- Rico Sneller, Dieptepsychologie. Van het onbewuste tot het transpersoonlijke. Antwerpen: Gompel & Svacina, 2026.
- Tatjana Kochetkova e.a., Pluraliteit van de levenskunsten, Antwerpen/Apeldoorn, Garant, 2017.
- Rico Sneller, Perspectives on Synchronicity, Inspiration, and the Soul, Newcastle, Cambridge Scholars, 20212. - Opmerkingen:
Reservedatum inhaalcollege vrijdag 23 april
Denken over de dood
Leven, sterven en het onbewuste
De dood behoort tot de meest fundamentele en tegelijk meest raadselachtige aspecten van het menselijk bestaan. In deze tiendelige HOVO-cursus verkennen we hoe filosofen, psychologen en denkers uit verschillende tradities hebben geprobeerd betekenis te geven aan sterfelijkheid, verlies, rouw en de vraag naar wat ons bestaan uiteindelijk begrenst.
Opsomming onderwerpen per college:
College 1: De dood als grensbegrip: filosofische inleiding
Wat betekent het om sterfelijk te zijn? Introductie van de centrale spanning: de dood als buitengrens van het denken (filosofie) én als innerlijke werkelijkheid (psychologie). Met aandacht voor de vraag waarom dood en leven nooit apart van elkaar behandeld kunnen worden.
College 2: Plato's Phaedo: sterven als oefening
De dood als bevrijding van de ziel en het filosoferen als meletè thanatou (oefening in sterven). Plato's onsterfelijkheidsbewijs en zijn antropologie. Waarom deze tekst nog altijd aanspreekt — en waar hij mogelijk tekortschiet.
College 3: Montaigne: leren sterven, leren leven
Que philosopher c'est apprendre à mourir. Montaigne als brug tussen antieke levenskunst en moderne zelfbezinning. Zijn persoonlijke omgang met vergankelijkheid, vriendschap, herinnering en lichaamservaring.
College 4: Freud: doodsdrift, rouw en verdringing
Freuds theorie van Eros en doodsdrift, zijn essay Rouw en melancholie, en zijn oorlogsessay Waarom oorlog? Hoe verwerkt het onbewuste verlies? Waarom verdringen wij onze eigen dood?
College 5: Jung: dood als transformatie en individuatie
Voor Jung is de tweede helft van het leven wezenlijk gericht op de dood. De dood als Wandlung, als overgang naar een ander bewustzijn. Archetypen van dood en wedergeboorte (Neumann), de symboliek van de nacht-zee-reis. Dromen over de dood.
College 6: Existentiële psychologie: angst, eindigheid en authenticiteit
Heideggers Sein-zum-Tode als achtergrond; Irvin Yalom en de existentiële confrontatie met de dood als motor van groei. Rollo May over angst. Viktor Frankl: zin vinden in het aangezicht van de dood — zijn ervaringen in de kampen als existentieel laboratorium.
College 7: Rouw, herinnering en het voortleven van de doden
Psychologische en culturele dimensies van rouw (Freud, hedendaagse rouwtheorie). Hoe leven overledenen voort in het geheugen en in de verbeelding? Het ‘innerlijke object’; de rol van ritueel. Proust als literaire verkenner van onvrijwillige herinnering.
College 8: Bijna-doodervaringen en transpersoonlijke psychologie
Stanislav Grof over perinatale matrices en ervaringen aan de grens van leven en dood. Ken Wilbers spectrum-model en de transpersoonlijke dimensie van sterven. Wat zeggen bijna-doodervaringen wél en niet over een leven na de dood?
College 9: Onsterfelijkheidsideeën: van geloof in de ziel tot symbolische nawerking
Een panorama: persoonlijke onsterfelijkheid (Plato, religieuze tradities), reïncarnatie (theosofie, Jung), en de psychoanalytische kritiek hierop. Wat willen wij eigenlijk geloven, en waarom?
College 10: Levenskunst en doodsbesef: synthese
Hoe kan bewustzijn van de eigen eindigheid het leven verdiepen? Het Stoïcijnse memento mori, Montaignes wijsheid, Jungs individuatie, Yaloms therapie. Persoonlijke balans: wat brengt deze reeks op voor de deelnemers zelf? Ruimte voor gesprek en terugblik.
Dr. Rico Sneller
Rico Sneller doceerde lange tijd filosofie en ethiek aan de universiteit Leiden. Momenteel is hij betrokken bij diverse initiatieven, zowel landelijk (Vrije Academie, ISVW, Jungiaans Instituut, Instituut voor verdrongen filosofie, Filosofisch Leerhuis Fiat lux, Filosofie Oost West) als mondiaal (Alternative Perspectives and Global Concerns, Outre-Lignes). Hij is gastdocent bij de Alfarabi universiteit te Almaty (Kazachstan) en bij de Universidad La Salle in Bogota (Colombia).
Rico Sneller houdt zich bezig met https://www.outre-lignes.org/de grensgebieden tussen filosofie en ervaring: het onbewuste, creativiteit en inspiratie, mystiek, synchroniciteit, enz. Zijn speciale belangstelling gaat uit naar denkers als Ludwig Klages, Hans Driesch, Hermann Friedmann, Carl du Prel en andere ‘psychofilosofen’.
Uit eerdere cursusevaluaties:
"Uitstekende gepassioneerde en ontzettend vakinhoudelijk gevulde docent. Chappeau!"
"Rico Sneller geeft onderhoudend en vol enthousiasme onderwijs van academisch niveau."
“Sympatieke leraar en geeft ook goed les.”