Het Waarom, Wat en Hoe van Cybersecurity
Technische, gedragsmatige en bestuurlijke aspecten voor adequate cyberveiligheid
- Cursusnummer: 27V34
- Vakgebied: Mens en maatschappij
- Locatie: Breda
- Seizoen: Voorjaar 2027
- Dag: Woensdag
- Tijd: 13.45 - 15.30 uur
- Cursusdata: 27 januari, 03 februari, 17 februari, 24 februari, 03 maart, 10 maart, 17 maart
- Prijs: € 237.00
- Aantal colleges: 7
- Werkvorm: Hoorcollege met interactie
- Cursusmateriaal:
Literatuursuggesties worden in de slides van de presentaties gedaan en digitaal ter beschikking gesteld.
- Opmerkingen:
Reservedatum inhaalcollege woensdag 24 maart
Het Waarom, Wat en Hoe van Cybersecurity
Technische, gedragsmatige en bestuurlijke aspecten voor adequate cyberveiligheid
Het jaarlijkse Cybersecurity Beeld 2023 van het Nationaal Cybersecurity Centrum formuleerde het als volgt: “Verwacht het Onverwachte”. En inderdaad, nog steeds worden we regelmatig opgeschrikt door weer een nieuw cyberincident, met soms grote impact.
De cursus start met de behandeling van een representatieve verzameling van zulke cyberincidenten wereldwijd, die de onveiligheid van het digitale domein karakteriseren. We vervolgen met (a) een holistische definitie van cyberspace (waarin de technische, gedragsmatige en bestuurlijke aspecten ervan samenkomen) en (b) de doelstelling van cybersecurity zijnde een risicomanagement uitdaging. Hierbij maken we duidelijk onderscheid tussen (met menselijk gedrag samenhangende) cybersecurity en (met techniek samenhangende) information security.
Een verzameling van ondersteunende mentale modellen maken duidelijk hoe adequaat cyber securitymanagement kan en moet worden bewerkstelligd.
We staan vervolgens stil bij technische aspecten van cyberspace zoals de werking van het Internet. Het gaat daarbij om de functie van allerlei hardware en software, die de communicatie in het wereldwijde Internet mogelijk maken. Een en ander wordt geïllustreerd aan de hand van concrete voorbeelden zoals de werking van het wereldwijde emailsysteem, de manieren waarop financiële transacties veilig plaatsvinden, de werking van browsers en zoekmachines, alsmede van generatieve systemen zoals ChatGPT en Gemini. Naast deze IT-toepassingen staan we ook stil bij de digitalisering van Operational Technology (OT) en bespreken opzet en werking van kritieke infrastructuren zoals de energievoorziening, alsmede de rol ervan in hedendaagse cyber warfare. Als laatste onderwerp binnen het technische domein bespreken we kwetsbaarheden en risico’s van het ‘highly connected’ digitale domein, en hoe we die met preventieve en repressieve maatregelen kunnen reduceren.
Onder met adagium “de mens is de zwakste schakel in cyberveiligheid” bespreken we vervolgens de rol van gebruikers en de manieren waarop zij regelmatig bekwaam en, via ‘social engineering’, ook onbekwaam omgaan met Internettechnologie, en wat er voor nodig is hen weerbaar(der) te maken, bij alles wat ze doen met IT en OT. Ook bespreken we de verschillende typen aanvallers, hun businessmodellen, en hoe zij samenwerken en hun cyberactiviteiten uitvoeren.
Daarna is het tijd stil te staan bij de uitdaging van adequaat cybersecurity management, zowel binnen bedrijven, de overheid als thuis. Cybersecurity is een taak van ons allemaal en vereist de inzet van allerlei deskundigen en gebruikers. Dit moet worden vormgegeven via (inter)nationale wet- en regelgeving, daarmee samenhangende maatregelen en activiteiten, en het beleggen van verantwoordelijkheden in publiek-private samenwerking.
We sluiten af met een aantal case studies die de behandelde stof verder illustreren aan de hand van activiteiten door cybersecurity bedrijven, de overheid en de wetenschap.
Opsomming onderwerpen per college:
- College 1: Inleiding: cyberincidenten, geschiedenis van het Internet, definities van cyberspace en cybersecurity, ondersteunende mentale modellen
- College 2: Werking van het Internet (TCP/IP protocol stack), toepassingen zoals het emailsysteem, werking browsers en zoekmachines, begin cryptografie
- College 3: Vervolg cryptografie en het gebruik ervan op het World Wide Web en voor de implementatie van (financiële) transacties. Schets van de werking van GenAI en de rol ervan binnen cybersecurity.
- College 4: Operational Technology en het gebruik ervan in kritieke infrastructuren en cyber warfare. Preventieve en repressieve technische cybersecurity maatregelen.
- College 5: Social engineering: de mens als zwakste schakel in cyberbeveiliging. Gebruik en misbruik van het digitale domein. Maatregelen tot bevordering van veilig cybergedrag. Typologie van aanvallers en de manieren waarop zij samenwerken en aanvallen uitvoeren: de ‘unified kill chain’ en cyber warfare.
- College 6: (Inter)nationaal cybersecurity management. Wet- en regelgeving, verantwoordelijke instituties, public-private partnerships in de triple helix, de nationale cybersecurity strategie en jaarlijkse cybersecurity beeld, geopolitieke ontwikkelingen.
- College 7. Case studies: uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek, hulp vanuit de overheid en bedrijven. Conclusies en discussie.
Prof.dr.ir. Jan van den Berg
Jan van den Berg is emeritus-hoogleraar Cyber Security. Vanaf 1989 was hij verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam waar hij onderzoek deed op het gebied van de Computational Intelligence. In 2006 keerde hij terug naar de TU Delft waar hij zijn werk rond Data Analytics vervolgde aangevuld met onderzoek op het terrein van Cyber Security. Hij werd er in 2013 benoemd tot hoogleraar. In 2015 werd hij ook benoemd als hoogleraar aan de Universiteit Leiden.
Uit eerdere cursusevaluaties:
‘Het was een interessante, diepgaande cursus met een uitstekende voorbereiding van een zeer kundige docent en we kregen documentatie met veel achtergrond informatie als extra toegestuurd.’
‘Zeer kundige, enthousiaste en bevlogen docent. Fantastisch cursus materiaal (370 slides met links) voor de liefhebber.’
‘Heel knap hoe docent veel noodzakelijke wiskunde bij de cursus op intuitieve wijze kan uitleggen.'