Van Veda’s tot Zen

Een inleiding in de Oosterse Filosofie

Oosterse filosofie wordt soms weggezet als ‘zweverig’. Of dat terecht is kunt u zelf beoordelen als u deze cursus volgt. Docent Victor Melenhorst belicht op nuchtere wijze de belangrijkste filosofische stromingen uit India, China en Japan. Daarmee krijgt u niet alleen inzicht in de filosofie, maar ook in de culturen van deze landen. 

De oeroude vedische traditie uit India is het beginpunt. De scholen van het hindoeïsme zijn hieruit voortgekomen. Hoe is volgens hen de kosmos ontstaan? En is de werkelijkheid zoals wij haar zien? Of vertekent onze waarneming haar, en leven wij in onze eigen illusies? 

In het hindoeïsme staan begrippen als karma, reïncarnatie en verlichting centraal. De Boeddha heeft daar een hele eigen draai aan gegeven. Wij bestuderen onder andere de boeddhistische filosoof Nagarjuna, die stelde dat ‘leegte’ de ware aard van de mens én het universum is. 

De Chinese denker Confucius was opmerkelijk aards en praktisch. Zijn gedachtegoed is dé sleutel om meer te begrijpen van de Chinese samenleving en politiek. Maar in het Rijk van het Midden is ook het taoïsme van invloed: de poëtische teksten van Laozi (of: Lao-tze) en Zhuangzi propageren innerlijke vrijheid en harmonie van mens en natuur. 

De cursus zou niet compleet zijn zonder chan, de eigenzinnige Chinese variant op het boeddhisme. In het Westen is deze traditie beter bekend onder de Japanse naam: zen. We bestuderen het gedachtegoed van Huineng (China) en Dogen (Japan). Ook is er aandacht voor koans: raadselachtige zen-paradoxen, bedoeld om het discursieve denken te doorbreken.   

Indeling per college: 
- College 1: India: De Vedische traditie.
- College 2: India: De Upanishaden: Leescollege.
- College 3: India: De opkomst van het boeddhisme.
- College 4: India: De splitsing van het boeddhisme in twee richtingen. 
- College 5: India: De filosofie van het hindoeïsme.
- College 6: China: De filosofie van Confucius. 
- College 7: China: Het taoïsme: de filosofie van Lao Zi (of: Lao-tse).
- College 8: China: Een eigen Chinese vorm van boeddhisme genaamd ‘chan’.
- College 9: Japan: Het zenboeddhisme. 
- College 10: China en Japan: Leescollege oude teksten.