Klimaat, weer en religie

Klimaatverandering en betekenisgeving

We zijn ons buitengewoon bewust van klimaatverandering. De kennis over weer en klimaat is exponentieel gegroeid, de klimaatverandering gaat ongekend snel, en de invloed van de mens op het klimaat is groter dan ooit. Klimaatverandering is een ‘hot topic’ geworden dat de gemoederen erg bezighoudt. Immers, we voelen de veranderingen aan ons lijf: bosbranden, superhete zomers en regentekorten. In bergebieden verdwijnen de gletsjers zienderogen, soms met enorme catastrofes zoals in Nepal. In Nederland, zoals veelal in Europa, wordt elk weer-record op het conto van klimaatverandering geschreven, maar in andere delen van de wereld kan het noemen van klimaatverandering politiek problematisch zijn, deel van een te bestrijden cultureel discours. Dat roept de vraag op waarom de emotionele impact van klimaatverandering zo sterk is: zit er een religieuze kant aan ons klimaatdiscours? En zo ja, is dat dan nieuw? 

Deze collegereeks exploreert de betekenisgeving aan weer en klimaat. De leidende vragen zijn (a) hoe weer en klimaat geïncorporeerd zijn in schriftloze tradities met minder afstand tot de natuur, (b) hoe dit in de grote schrift-religies het geval is, en (c) hoe het klimaatprobleem en het discours daarover een centrale plaats hebben gekregen in onze belevingswereld. Verschilt de religieuze invulling van weer en klimaat per continent en klimaatzone? Monotheïsme is wel de ‘religie van de woestijn’ genoemd, waarom? Heeft onze interpretatie van weer en klimaat te maken met secularisatie?

Deze verkenning van de religieuze kant van het klimaatdiscours is op geen enkele wijze bedoeld als ontkenning van klimaatverandering, maar probeert te achterhalen hoe het praten over klimaat vorm krijgt door culturele processen. Klimaatverandering is een feit, maar hoe wij met feiten omgaan is een ander verhaal. 

Opsomming onderwerpen per college:
- College 1: Klimaat en klimaatverandering als motor van culturele evolutie
- College 2: Regen als religieuze focus: van regenmaken tot regicide
- College 3: Ethiek en klimaat: monotheïsme en ecologie
- College 4: Klimaat in Hindoeïsme en Boeddhisme
- College 5: Betekenisgeving in de praktijk: lokale responsen
- College 6: Christendom en klimaat: van Lynn White tot anti-woke