Leergang Grootse Denkers, deel 2

De Verlichters

In dit tweede semester van de vierdelige leergang Grootse Denkers staan de levens en ideeën van tien invloedrijke denkers uit de vroegmoderne tijd en de Verlichting centraal.

Naast hun levensverhalen bespreken we een aantal van hun inzichten die ook vandaag nog verrassend actueel zijn. Zo verkennen we Machiavelli’s relativering van goed en kwaad, Montaignes vermogen om juist de kleine dingen als groots te ervaren, en Hobbes’ opvatting dat de menselijke rede het eigenbelang in beschaafde banen kan leiden. We kijken vervolgens naar Spinoza’s streven om met behulp van diezelfde rede de passies te beheersen en naar Rousseaus zoektocht naar authenticiteit en bevrijding van vervreemding.

Daarnaast behandelen we Humes overtuiging dat moreel handelen zijn basis vindt in menselijke gevoelens, Kants ideaal van volledig redelijk en rechtvaardig handelen, en Marx’ visie op maatschappelijke bevrijding als voorwaarde voor individuele ontplooiing. Ook staan we stil bij Wollstonecrafts pleidooi voor de emancipatie van vrouwen, lang voordat er sprake was van een georganiseerde vrouwenbeweging, en bij Mills verdediging van democratie als hoogste politieke ideaal.

Samen bieden deze denkers een rijk palet aan ideeën die ons uitnodigen om kritisch na te denken over mens, samenleving en de vraag hoe we een goed leven kunnen leiden.

De opbouw van de colleges is als volgt: 
- College 1: Machiavelli – hoe goed kwaad kan zijn en kwaad goed. 
- College 2: Montaigne – van de afkeer van appels tot de essentie van vriendschap. 
- College 3: Hobbes – hoe wantrouwen, wedijver en trots in iets goeds kunnen worden omgezet. 
- College 4: Spinoza – lijden of leiden, een filosofie van de rede én de passie. 
- College 5: Rousseau – waarom beschaving niet altijd zo bewonderenswaardig hoeft te zijn. 
- College 6: Hume – een ethiek van alledaagse waarnemingen, ervaringen en emoties. 
- College 7: Kant – de man die zo redelijk was dat zelfs zijn vrienden hem vreesden. 
- College 8: Marx – de wereld niet slechts interpreteren, maar (revolutionair) veranderen. 
- College 9: Mary Wollstonecraft – hoe vrouwenbevrijding de hele samenleving verbeteren kan. 
- College 10: John Stuart Mill – naar volledige vrijheid in de politiek en in de privésfeer. 

Deze cursus maakt deel uit van de vierdelige leergang Grootse denkers, maar is prima afzonderlijk te volgen.