Israël en Palestina

Het ontstaan van de staat Israël en de Palestijnse kwestie

  • Cursusnummer: 27T03
  • Vakgebied: Geschiedenis
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Themadagen 2027
  • Dag: Donderdag
  • Tijd: 10.00 - 15.45 uur
  • Cursusdata: 04 maart
  • Prijs: € 97.50
  • Aantal colleges: 1 dag inclusief koffie/thee, lunch en afsluitend drankje
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen na afloop
  • Cursusmateriaal:

    De docent stelt digitaal lesmateriaal beschikbaar.

    Aanbevolen literatuur:

    Colum McCann, Apeirogon, ISBN 9789463362276, € 17,50.

    Dries van Agt, Een schreeuw om recht. De tragedie van het Palestijnse volk, ISBN9789023454830, € 49,90.

    Simon Schama, De geschiedenis van de Joden, dl. 1: De woorden vinden, 1000 v.C.-1492, ISBN 9789045027623, € 25,99; dl. 2: Erbij horen, 1492-1900, ISBN 9789045025445, € 29,99; dl. 3: Als woorden tekortschieten (verschijnt in 2026).

    De genoemde boeken zijn beschikbaar in verschillende uitvoeringen met verschillende prijzen; ze zijn bovendien tweedehands op Internet ruimschoots te koop.

Israël en Palestina

Het ontstaan van de staat Israël en de Palestijnse kwestie

Na uitleg over enkele basisbegrippen, zoals Midden-Oosten, Islam, Arabieren en Joden, maken we kennis met de staat Israël, zijn omvang en bevolking.

Vervolgens schetsen we de geschiedenis van het Joodse volk vanaf het verblijf in Egypte en de Exodus (ongeveer 1300 v.C.). Daarna bespreken we de Joodse opstand tegen het Romeinse gezag (66-70 n.C.), de vernietiging van de tempel van Jeruzalem en de diaspora (verstrooiing) van het Joodse volk. In de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd is er bij vlagen sprake van hevige Jodenhaat (antisemitisme), waarvan we voorbeelden geven en oorzaken belichten. In de Nieuwste Tijd, dus vanaf ongeveer 1870, ontstaat als reactie hierop het zionisme: het streven van de Joden naar een eigen staat. 

Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) doet de Engelse regering toezeggingen aan zowel de Joodse gemeenschap (Balfour Declaration) als aan Arabische volkeren in het Midden-Oosten, die het later lastig kan en wil realiseren. 

De Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog is de grote stimulans voor een VN-plan uit 1947 om het zgn. Britse mandaat Palestina te verdelen in een Joods en een Arabisch deel. Dit leidt tot de stichting van Israël en het ontstaan van het Palestijnse vluchtelingenprobleem. Israël voert vanaf zijn oprichting diverse oorlogen tegen wisselende Arabische coalities. 

Daarna is er aandacht voor het belang van de in 1967 tijdens de Zesdaagse oorlog bezette gebieden en met name de Gazastrook, en de vraag waarom Israël vooralsnog weigert deze gebeden op te geven om daarmee de stichting van een Palestijnse staat mogelijk te maken.

Vervolgens wordt besproken hoe het kleine land zich voortdurend weet te handhaven, mede door de steun van de VS. Daarbij wordt ook kort de huidige situatie besproken, met nadruk op de Gazastrook en de kolonisatiepolitiek op de westelijke Jordaanoever. We sluiten af met een schets van de verschuiving in de publieke opinie ten gunste van de Palestijnse zaak. Dat doen we door het vergelijken van politieke prenten uit de periode vanaf 1948. 

Dagprogramma
09.45 – 10.00 Ontvangst met koffie/thee 
10.00 – 11.00 Blok 1: Begrippen, de staat Israël, Exodus, antisemitisme in Middeleeuwen en Nieuwe Tijd, opkomst van het zionisme
11.00 – 11.15 Koffie/theepauze
11.15 – 12.00 Blok 2: Gebeurtenissen in W.O. I en W.O II, VN-plan en stichting van Israël, oorlogen met Arabische landen
12.00 – 13.00 Lunch  
13.00 – 13.45 Blok 3: Het belang van de in 1967 bezette gebieden
13.45 – 14.00 Korte pauze
14.00 – 14.45 Blok 4: Hoe Israël zich weet te handhaven in de Arabische wereld
14.45 – 15.00 Koffie/theepauze  
15.00 – 15.45 Blok 5: Gazastrook vanaf 2023, kolonisatie van westelijke Jordaanoever, verschuiving in de publieke opinie ten gunste van de Palestijnen
15.45 uur Afsluitend drankje
Drs. Gerard Olthof

Na zijn studie contemporaine Geschiedenis aan de Radbouduniversiteit te Nijmegen, werkte Gerard Olthof in het voortgezet onderwijs, eerst als docent, later als rector en onderwijsbestuurder. Sinds 2018 geeft hij lezingen over diverse historische onderwerpen. Hij publiceerde enkele reisgidsen en historische artikelen over Rome. Met zijn reisbureau Amor-Roma verzorgt hij kleinschalige cultuurreizen naar de Eeuwige Stad voor cultureel geïnteresseerden. Daarnaast is hij bestuurlijk actief.

Uit eerdere cursusevaluaties:
“Deze docent is een aanwinst voor de HOVO!"

”Fijn een docent die veel kennis heeft EN levendig kan presenteren"

“Gepassioneerd docent die een heldere uitleg geeft zonder partijdigheid te laten merken. Hij geeft een duidelijke samenvatting aan het eind van de dag.”