Menu

Simone Weil: een voorbeeld van kritische levenskunst

Het leven en werk van Simone Weil, een totale overgave vanuit haar filosofie.

Simone Weil: een voorbeeld van kritische levenskunst

Simone Weil stierf in 1943 op vierendertig jarige leeftijd. In 2018 herdacht men haar 75e sterfdag en in menige krant was te lezen dat haar denken actueler is dan ooit. Sommigen stellen zelfs dat zij een van de grootste Franse politieke denkers is van de 20e eeuw. Haar inzichten in wat er in de maatschappij van haar tijd leefde; de kritiek die zij er op had, passen blijkbaar in ons huidige tijdsbestek. Als ‘filosoof in de fabriek’ kende Weil beter dan welke marxist dan ook, in haar tijd de noden van de mens, die binnen de arbeid vernederd werd en van zijn existentie beroofd.

Heinrich Böll omschreef haar werk treffend ‘als een last op zijn ziel’. Als een filosofe waartegen hij niet opgewassen was, waar hij voortdurend om heen draaide, maar ook steeds weer opnieuw mee bezig was. Böll wordt door Weil’s levensethiek in verlegenheid gebracht, zij vraagt namelijk om een ander denken, een andere morele houding dan de gangbare, zowel ten opzichte van onszelf als van onze naaste. Haar levenskunst is een kritische levenskunst, een die een ethisch appèl voorstaat. Wat een contrast met de hedendaagse niet-kritische levenskunstvormen waarin voornamelijk het ‘genoegzame, consumerende, ‘dikke ik’, die ‘werkt aan zichzelf’ in de zin van ‘zorg goed voor jezelf’, centraal staat. Volgens Harry Kunneman is het ‘dikke-ik’ in snel tempo bezig mogelijkheden voor een goed leven voor zichzelf en zijn nakomelingen te ondermijnen.

De cursus geeft inzicht in de samenhang tussen de wijze waarop Simone Weil leefde en haar filosofische inzichten, die getuigen van haar kritische geest met betrekking tot de tijd waarin zij leefde. Haar levenskunst als levensethiek kenmerkt zich door een ‘leven in de waarheid’, waarbij de ‘zorg voor de ziel’ ook zorg voor de naaste is.

De filosofie en levenskunst van Simone Weil als kritische levenskunst kan mogelijk een tegenwicht bieden en is daarom actueler dan ooit.

Dagprogramma

09.45 – 10.00

Ontvangst met koffie/thee

10.00 – 11.00

Blok 1: Biografie met koppeling naar politieke geschriften.

11.00 – 11.15

Koffie/thee-pauze

11.15 – 12.00

Blok 2: Verlies van zelfbepaling en kritiek op vooruitgangsdenken.

12.00 – 13.00

Lunch

13.00 – 13.45

Blok 3: Het ‘ik’ en het misleidende collectieve bewustzijn.

13.45 – 14.00

Korte pauze

14.00 – 14.45

Blok 4: Aandacht en levenskunst.

14.45 – 15.00

Koffie/thee-pauze

15.00 – 15.45

Blok 5: Worteling door noodzakelijke participatie.

15.45 uur

Afsluitende borrel

  • Cursusnummer: 19T13
  • Vakgebied: Filosofie
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Themadagen 2019
  • Dag: Woensdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    06 november 2019
  • Tijd: 10.00 - 15.45 uur
  • Cursusdata: 27-nov,
  • Prijs: € 80.00 inclusief koffie/thee, lunch en afsluitend drankje
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    T. Kochetkova, N. Canters & R. Sneller, Pluraliteit van de levenskunsten. Garant Uitgevers Antwerpen: januari 2018, ISBN 9789044135718, € 32. De docent stelt geen digitaal lesmateriaal beschikbaar.

Nelleke Canters

Drs. Nelleke Canters was hogeschooldocent filosofie aan de Fontys Hogescholen te Eindhoven, onderzoeker aan het Nietzsche Kolleg te Weimar en bestuurslid van de Wijsgerige Kring Eindhoven. Ze is directeur van het Centrum voor Filosofie & Kunst te Budel en verzorgt ieder jaar een denkvakantie in samenwerking met diverse buitenlandse universiteiten.