Menu

De neolithische (r)evolutie

Een nieuwe immigrantenstroom uit het oosten brengt een geheel nieuwe levenswijze met zich mee en er ontstaat een agrarische samenleving.

De neolithische (r)evolutie

Omstreeks 11.000 jaar geleden verandert het klimaat zo ingrijpend dat de mens op zoek gaat naar nieuwe voedselbronnen. In het Midden-Oosten wordt ontdekt dat granen eetbaar zijn en zelfs onder controle kunnen worden gebracht. Korte tijd later blijken ook dieren door mensen te kunnen worden gehouden. Door de afhankelijkheid van vaste voedselbronnen wordt het nomadische leven opgegeven en ontstaan de eerste vaste nederzettingen. Men vindt nieuwe opslagmethoden uit, aardewerk doet zijn intrede en, op basis van verschillen in natuurlijke omstandigheden, ontstaan er verschillen tussen groepen mensen. Door grondgebruik en handelsrelaties krijgen zij bezittingen, wat leidt tot een soms bloedige strijd om dat bezit. Er ontstaan versterkte dorpen en de eerste versterkingen, die op hun beurt weer de basis vormen voor het ontstaan van grotere agglomeraties (steden) en grotere verbanden (rijken). De landbouw staat zodoende aan de basis van de moderne Europese cultuur. Men gaat nadenken over het leven en over de overleden medemens. Langzaam aan ontstaan de eerste religieuze voorstellingen en de vertaling daarvan in de eerste cultusplaatsen. Meer nog dan bij jagers en verzamelaars worden overledenen geëerd en begraven, niet ver van de woonplaatsen. Er is echter geen sprake van een plotselinge ommekeer. De ontwikkelingen in de lage landen laten zien dat jagers en verzamelaars sommige verworvenheden van de boeren overnemen en andere niet. Echte nieuwe ontwikkelingen vinden plaats op de lössgronden. Deze tweede cursus in de leergang over de vroege geschiedenis van Europa bestaat uit tien lessen van elk 2 x 45 minuten:

1) De doos van Pandora en de verdrijving uit het paradijs.

2) Domesticatie van plant en dier.

3) De derde migratie uit het Midden-Oosten.

4) Nederzettingsorganisatie en middelen van bestaan.

5) Bezit en de strijd om het bezit.

6) Vroege versterkingen.

7) Eerste steden, eerste rijken.

8) Vroege cultusplaatsen

9) De eerste boeren in de lage landen.

10) Vroege begravingen.

De vroege geschiedenis van Europa
  • Cursusnummer: 19V18
  • Vakgebied: Geschiedenis
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Voorjaar 2019
  • Dag: Vrijdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    18 januari 2019
  • Tijd: 10.45 – 12.30 uur 
  • Cursusdata: 25-jan, 01-feb, 08-feb, 15-feb, 22-feb, 01-mrt, 15-mrt, 22-mrt, 29-mrt, 05-apr,
  • Prijs: € 273.00 10 colleges
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De docent stelt lesmateriaal digitaal  ter beschikking via de website

  • Opmerkingen:

    Reservedatum inhaalcollege 12-04

Johan Hendriks

Drs. Johan Hendriks studeerde M.O.-Geschiedenis in Tilburg en Archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij werkte na zijn leraarschap als stadsarcheoloog van Dordrecht en als hoofd cultureel erfgoed in Breda. Hij schreef diverse boeken en artikelen over archeologische en historische onderwerpen. Hij verzorgt sinds 2011 cursussen op het raakvlak van geschiedenis, archeologie en kunstgeschiedenis voor HOVO in Tilburg en Nijmegen