Menu

Democratie onder druk

Hoe de markt en ressentiment het recht en de democratie ondermijnen

Democratie onder druk

Hoe kon de verzorgingsstaat zo snel worden afgebouwd? Hoe is politiek links ineens van het toneel verdwenen?

Het neoliberalisme is een radicalisering van het klassieke liberalisme. Het beroept zich niet alleen op de vrijheid van elke burger als basisprincipe en het beoogt niet zozeer de bevordering ervan voor zovelen als mogelijk, maar het rekent de burger af op zijn eigen zelfbeheer. Het gelijk recht wordt een kwestie van concurrentie. De staat begrijpt zich dan niet primair als de beslissende instantie en de uitvoerende macht die het gelijk recht van allen waarborgt, maar als de manager van de feitelijke machtsverhoudingen van de samenleving. Wie daar wel bij varen dulden nauwelijks juridische regelgeving of politieke bemoeienis die de markt verstoren. Zelfredzaamheid regeren zorg, onderwijs, werklozen en vluchtelingen. De staat lijkt zich alleen nog te willen verantwoorden als de garant van de meest basale nood: veiligheid en bestendigen van verworven rechten. Vandaar de obsessie voor externe bedreiging, de cultuur van wantrouwen, de kliklijn en het verzamelen van big data over de burger.

Aan wie het feest voorbij gaat lijkt slechts ressentiment en een fundamentele argwaan ten aanzien van de politiek te resten. Zo blijken neoliberalisme en populisme elkaar in de greep te hebben en onderling aan te jagen.

De colleges schetsen de geleidelijke evolutie van de rechtsstaat en het klassieke liberalisme naar het huidige neoliberalisme, de onderbouwing van die actuele politieke ideologie, de nihilistische teneur ervan en van het verzet ertegen (Nietzsche).

De cursus biedt inzicht in de huidige politieke en sociale machtsverhoudingen op nationaal, Europees en mondiaal vlak.

  • Cursusnummer: 19V06
  • Vakgebied: Filosofie
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Voorjaar 2019
  • Dag: Dinsdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    20 februari 2019
  • Tijd: 12.45 - 14.30 uur 
  • Cursusdata: 12-mrt, 19-mrt, 26-mrt, 02-apr, 09-apr,
  • Prijs: € 170.00 5 colleges
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    AANBEVOLEN als verkenning:

    Marcel ten Hooven, De ontmanteling van de democratie, Amsterdam-Antwerpen, Arbeiderspers, 2018

    De lessenreeks is vooral gebaseerd op:

    - de colleges 1978-1979 van Michel Foucault aan het Collège de France: Naissance de la biopolitique, Paris, éd Seuil-Gallimard, 2004 (De geboorte van de biopolitiek, Amsterdam, Boom,2013).

    - Marcel Gauchet, Le nouveau monde. L’avènement de la démocratie, deel IV, Paris, Gallimard, 2017.

  • Opmerkingen:

    Reservedatum inhaaalcollege 16-04

Donald Loose

D. Loose (°1949) studeerde Filosofie en Theologie aan de Katholieke Universiteit Leuven en politieke filosofie in Parijs. Hij was tot 2013 Thomas More professor aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en associate professor philosophy van Tilburg University. Zijn onderzoeksthema’s zijn de Kantiaanse Verlichting in ethiek, recht en politiek en de relatie ervan tot de christelijke religie. Daarnaast publiceerde hij over franse politieke denkers van de vorige eeuw.