Menu

Filosofie versus Literatuur – literatuur versus filosofie

Filosofie versus Literatuur –  literatuur versus filosofie
  • Cursusnummer: 20V30
  • Vakgebied: Filosofie
  • Locatie: Eindhoven
  • Seizoen: Voorjaar 2020
  • Dag: Vrijdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    7 Feb 2020
  • Tijd: 10.30 - 12.15 uur uur
  • Cursusdata: 07-feb , 14-feb , 21-feb , 06-mar , 13-mar , 20-mar , 27-mar , 03-apr , 17-apr , 24-apr
  • Prijs: € 273.00 (10 colleges)
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De literatuur wordt het 1e college bekend gemaakt. De docent stelt geen digitaal lesmateriaal beschikbaar.

  • Opmerkingen:

    Reservedatum inhaalcollege 8 mei

Filosofie versus Literatuur – literatuur versus filosofie

Filosofie en Literatuur hebben sinds de oudheid een innige band met elkaar: beide gaan over taal. Vaak hebben ze dezelfde vragen, en overeenkomstige inzichten. In bekende romans treffen we filosofische passages aan en in filosofische geschriften metafoorrijke en dramabewuste inhouden. Anders gezegd: er is sprake van literaire filosofen en van filosofische schrijvers. Er bestaat zelfs een positie in de filosofie die stelt dat alle tekst als literatuur gelezen dient te worden.

Echter toch is de relatie tussen filosofie en literatuur niet zo doorzichtig als op het eerste gezicht lijkt.

De literaire taal blijkt meer te zijn dan een transportmiddel van vastliggende betekenissen of van een geschiedenis. Alles, wat in de filosofische taal meer als bijzaak geldt en als betekenisloos, zoals klank, ritme, poëtisch moment, aanschouwelijk door de metaforiek, is betekenisvol in het literaire werk. Een filosofische tekst heeft deze esthetische meerwaarde niet nodig, in tegendeel: te veel schoonheid en stijlvormen maken snel verdacht, iets wat ten koste gaat van de discursieve rede, van de ‘waarheid’.

Zoals gezegd: literatuur en filosofie zijn als het ware broer en zus van elkaar, beide zijn onderzoekers van mens en cultuur. Menig schrijver stelt de filosofische vraag: hoe moet je leven? Hoe ziet de relatie eruit tussen mens en samenleving, tussen mens en cultuur, tussen mens en vreemdeling, tussen man en vrouw, tussen mens en het absurde? Bij diverse schrijvers zoals bijvoorbeeld Fjodor Dostojevski, Virginia Woolf, Thomas Mann, Michel Houellebecq, Milan Kundera, Marguerite Duras, Albert Camus, Arnon Grunberg, treffen we indringende analyses aan van onze westerse cultuur op het gebied van de filosofische antropologie en cultuurfilosofie. Bij allen gaat het om literatuur als filosofie, om literaire verkenningen op diverse filosofische terreinen.

In deze cursus wordt de filosofische dimensie van literatuur bestudeerd aan de hand van een aantal belangrijke werken van schrijvers uit zowel de 19e  en 20e eeuw als uit het heden.

College 1: Inleiding: wat is filosofie? Wat is literatuur?

College 2: wat zijn de raakvlakken en verschillen tussen literatuur en filosofie?

College 3: welke belangrijke filosofische stromingen hebben invloed op de literatuur?

College 4: welke filosofische thema’s vormen de kern in de diverse stromingen?

College 5, 6, 7, 8, 9, en 10 :  Analyse en bespreking van teksten van diverse meesterwerken, van de moderne tijd tot heden.

Nelleke Canters

Drs. Nelleke Canters was hogeschooldocent filosofie aan de Fontys Hogescholen te Eindhoven, onderzoeker aan het Nietzsche Kolleg te Weimar en bestuurslid van de Wijsgerige Kring Eindhoven. Ze is directeur van het Centrum voor Filosofie & Kunst te Budel en verzorgt ieder jaar een denkvakantie in samenwerking met diverse buitenlandse universiteiten.