Menu

Kant over vriendschap

Kant over vriendschap
  • Cursusnummer: 20T02
  • Vakgebied: Filosofie
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Themadagen 2020
  • Dag: Donderdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    12 May 2020
  • Tijd: 10.30 - 16.15 uur uur
  • Cursusdata: 14-may
  • Prijs: € 82.50 (inclusief lesmateriaal, koffie/thee, lunch en afsluitend drankje)
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De docent stelt digitaal lesmateriaal beschikbaar. Aanbevolen: literatuur D. Loose, Over vriendschap. De praktische filosofie van Kant. Nijmegen, Vantilt, 2019, ISBN 978 94 6004 401 4.

  • Opmerkingen:

     

     

Kant over vriendschap

Immanuel Kant besluit zijn laatste grote werk over de zeden met beschouwingen over vriendschap. Jarenlang rondde hij er zijn ethiekcolleges mee af. De hele praktische filosofie van verlichtingsdenker Kant blijkt veel genuanceerder dan de gerenommeerde plichtenleer suggereert. Het spreekwoordelijk geworden dualisme van ideaal en werkelijkheid, plicht en geluk, rede en gevoel, liefde en respect, afstand en toenadering, bekentenis en geheim, intentie en verwachting is juist telkens afgestemd op een verhoopte mogelijke synthese. Hoe zeldzaam ook (zij is ‘een zwarte zwaan’) de vriendschap bestaat wel degelijk.

Deze themadag is opgevat als een commentaar en gedachtewisseling rond twee teksten: de paragrafen 46 en 47 uit de deugdenleer (dat is het tweede deel van de Metafysica van de zeden (Metaphysik de Sitten, 1797) en de collegenotities die studenten van de cursus ethiek, die Kant jarenlang aan de universiteit van Königsberg doceerde, hebben nagelaten.

Samengenomen geven ze een concreet beeld van het belang dat Kant hechtte aan de vriendschap als een vorm van ethiek in het detail. In dat detail is zijn hele filosofie op originele wijze samengevat. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan Kants opvatting over vriendschap in onderscheid tot andere bekende wijsgerige analyses daarover. Vooral de nadruk op respect en het vertrouwen in dat wat onkenbaar is en blijft van de ander en van onszelf vallen daarbij op in tegenstelling tot de actuele illusie van totale transparantie en de cultuur van nut en genot.

De lezing en het commentaar van twee (vertaalde) teksten van Kant over soorten vriendschap kunnen als een inleiding dienen in heel zijn praktische filosofie: de ethiek, het gevoelsleven, de politiek, de religie, de kunst. De filosofie van de Verlichtingsdenker uit Königsberg blijkt minder abstract en minder dualistisch dan veelal gedacht. De cursus geeft inzicht in de specifiek Kantiaanse opvatting van vriendschap en zo in heel zijn oeuvre.

Dagprogramma
10.30 – 10.45 Ontvangst met koffie/thee
10.45 – 11.30 Blok 1: de collegenotities: soorten vriendschap, gelijkheid en ongelijkheid
11.30 – 11.45 Koffie/thee-pauze
11.45 – 12.30 Blok 2: de collegenotities: eigenbelang en altruïsme, ethiek en geluk
12.30 – 13.30 Lunch
13.30 – 14.15 Blok 3: deugdenleer § 46: deugdenplichten, liefde en respect, idee en ideaal
14.15 – 14.30 Korte pauze
14.30 – 15.15 Blok 4: deugdenleer § 46: het onkenbare en geheimen, vertrouwen
15.15 – 15.30 Koffie/thee-pauze
15.30 – 16.15 Blok 5: deugdenleer § 47: de mensenvriend, politiek en religie
16.15 uur Afsluitende borrel
Donald Loose

D. Loose (°1949) studeerde Filosofie en Theologie aan de Katholieke Universiteit Leuven en politieke filosofie in Parijs. Hij was tot 2013 Thomas More professor aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en associate professor philosophy van Tilburg University. Zijn onderzoeksthema’s zijn de Kantiaanse Verlichting in ethiek, recht en politiek en de relatie ervan tot de christelijke religie. Daarnaast publiceerde hij over franse politieke denkers van de vorige eeuw.