Menu

Wat is tijd?

Wat is tijd?
  • Cursusnummer: 20T01
  • Vakgebied: Natuurwetenschappen
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Themadagen 2020
  • Dag: Woensdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    24 Feb 2020
  • Tijd: 10.00 - 15.45 uur uur
  • Cursusdata: 26-feb
  • Prijs: € 82.50 (inclusief lesmateriaal, koffie/thee, lunch en afsluitend drankje)
  • Werkvorm: Hoorcollege
  • Literatuur:

    De docent stelt digitaal lesmateriaal beschikbaar. Aanbevolen literatuur: P. Davies, About Time, Penguin Books, 1995, ISBN 978-0-140-17461-8, J. Barbour, The End of Time, Oxford University Press, 1999, 978-0-19-511729-5

  • Opmerkingen:

     

     

Wat is tijd?

Iedereen weet intuïtief wat tijd is maar probeer het eens uit te leggen aan iemand die die vraag stelt. Dat merkte Augustinus al in het jaar 430. Tijd meten we via verandering maar de mate van verandering meten we dan weer met de tijd die daarvoor nodig is. De Griekse filosoof Parmenides betoogde 500 voor christus juist dat verandering niet mogelijk is.

In de Newtoniaanse fysica heeft de tijd geen richting. De tijd in bewegingsvergelijkingen kan zonder probleem omgekeerd worden. Toch kennen wij verleden en toekomst als niet verwisselbaar. We herkennen onmiddellijk een in de omgekeerde richting afgespeelde film. Blijkbaar kennen wij aan de tijd een richting toe die er in de Newtoniaanse fysica niet is.

Stefan Boltzmann, de man die het begrip entropie voor het eerst definieerde als de mate van wanorde in een systeem, besefte dat wij de richting van de tijd ervoeren als die waarin de entropie toeneemt. Maar in elk Newtoniaans systeem moeten altijd spontaan momenten van afnemende entropie plaatsvinden.

In de relativiteitstheorie blijken klokken langzamer te gaan lopen zodra ze ten opzichte van ons bewegen of hoger of lager staan en blijkt iedereen zijn eigen individuele tijd te beleven. De tweelingparadox is een experimenteel feit.

Uit de kwantumfysica komt het begrip verstrengeling. Objecten met een gezamenlijke historie blijven over intergalactische afstanden met elkaar verbonden zonder dat daar tijd voor nodig lijkt te zijn.

Kortom, tijd is een lastig te (be)vatten begrip. Samen met de docent verkent u natuurkundige theorieën en mogelijkheden voor een ander tijdsbegrip.

Dagprogramma
09.45 – 10.00 Ontvangst met koffie/thee
10.00 – 11.00 Blok 1: De denkers over tijd.
11.00 – 11.15 Koffie/thee-pauze
11.15 – 12.00 Blok 2: De fysici. Galileo, Newton’s mechanica, Boltzmann’s entropie, Einstein’s relativiteit.
12.00 – 13.00 Lunch
13.00 – 13.45 Blok 3: Ruimtetijd, de tweelingparadox, zwarte gaten en gekromde ruimtetijd.
13.45 – 14.00 Korte pauze
14.00 – 14.45 Blok 4: Mach’s principe, de kosmische klok, het einde van de tijd.
14.45 – 15.00 Koffie/thee-pauze
15.00 – 15.45 Blok 5: Kwantumfysica en tijd, multiversa als optie. Samenvatting.
15.45 uur Afsluitende borrel

 

Paul van Leeuwen MSc

Drs. Paul van Leeuwen studeerde technische natuurkunde aan de TU Delft en is daarna vanaf 1976 elf jaar docent natuur- en wiskunde geweest aan het Cardanus college te Doorwerth. In 1987 stapte hij over naar de automatisering. In 1993 haalde Paul zijn Masters kennistechnologie bij het CIBIT in Utrecht. Hij bleef database specialist tot aan zijn pensioen in 2013. Hij bleef zich verdiepen in de fysica vooral kosmologie en kwantumfysica.

Uit eerdere evaluaties over deze docent:
"bijzonder kundige en bewogen docent, dat geeft juist iets extra's. "
"prima cursus. zeer goed voorbereide en deskundige docent. Heel goed cursusmateriaal."