Een roerige eeuw

Belangrijke wereldgebeurtenissen van de 20e eeuw en hun samenhang

De Eerste Wereldoorlog (1914-1918) wordt in de ons omringende landen nog steeds de grote oorlog genoemd. Deze oorlog heeft op de tijdgenoten een verpletterende indruk gemaakt, vooral vanwege het totale karakter ervan. De politieke en sociale gevolgen van de oorlog waren groot, de kaart van Europa is als gevolg van die oorlog ingrijpend veranderd. Het vredesverdrag met Duitsland, dat de oorlog verloor, mogen we beschouwen als een belangrijke oorzaak van de Tweede Wereldoorlog. In de lezing staan we o.a. stil bij de begrippen oorlog en bondgenootschap, de oorzaken en het karakter van de oorlog, en de grote gevolgen ervan.

Er is geen onderwerp in de moderne geschiedenis dat meer belangstelling krijgt dan de Tweede Wereldoorlog (1939-1945). Dat blijkt uit o.a. uit talloze boeken, documentaires en speelfilms. We gaan in op de vraag hoe dat komt. Het zal blijken dat het karakter van de oorlog en de genocide in de concentratiekampen daarbij een grote rol spelen. Ook de gevolgen van de oorlog waren groot, zowel op technisch-wetenschappelijk als op politiek gebied. 

Feitelijk waren er in 1945 slechts twee overwinnaars: de Verenigde Staten van Amerika en de Sovjet-Unie. Omdat beide landen groot en machtig waren en hun politieke en economische stelsels lijnrecht tegenover elkaar stonden, kwam het tot een langdurige en heftige tegenstelling. Deze tegenstelling, die Koude Oorlog wordt genoemd, heeft een overheersende rol gespeeld in de wereldpolitiek tot het eind van de jaren tachtig van de twintigste eeuw. In lezing drie gaan we in op deze tegenstelling en zullen we laten zien hoe zij naar voren kwam en hoe zij een rol speelde bij de grote politieke wereldproblemen tussen 1945-1990. 

Hoewel Engeland en Frankrijk behoorden tot de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog, was hun rol in de wereldpolitiek in 1945 grotendeels uitgespeeld. Engeland en Frankrijk waren geen grote mogendheden meer en Nederland behoorde niet langer tot de middelgrote mogendheden. In het eerste decennium na oorlog brokkelden de grote koloniale rijken van deze landen af. We bespreken het ontstaan van die rijken en de diverse oorzaken van dekolonisatie: het onafhankelijk worden van de kolonies. Verder zullen we zien dat de oorzaak van diverse problemen waarmee de ex-koloniën te maken kregen, hun oorsprong vinden in de periode van de kolonisatie.