Het weer in de oceaan

Belang van de oceaan voor het klimaat

Tijdens deze themadag ontdekken deelnemers hoe de oceanen een centrale rol spelen in het weer en het klimaat op aarde. De zeeën en oceanen slaan enorme hoeveelheden warmte op, transporteren energie via stromingen en beïnvloeden neerslag, stormen en temperatuurpatronen wereldwijd. Van de Golfstroom tot El Niño, van zeewatertemperaturen tot zeespiegelstijging: de oceaan is een onmisbare motor van het klimaatsysteem.

We bekijken hoe de oceaan en atmosfeer samenwerken, hoe veranderingen in de oceaan het klimaat beïnvloeden en welke gevolgen dat heeft voor Europa en Nederland.  Ik behandel het conceptueel model van de AMOC (Atlantic Meridional Overturning Circulation). De Golfstroom in de Atlantische Oceaan is daar een onderdeel van. De AMOC transporteert grote hoeveelheden warm en zout oppervlaktewater vanuit de tropen naar het noorden. In de winter koelt dit water sterk af, zinkt rondom Groenland en stroomt in de diepzee terug naar het zuiden. Deze 'transportband' in de oceaan zorgt voor een relatief mild klimaat in Europa en beïnvloedt weerpatronen wereldwijd. Nederland heeft haar typische zachte zeeklimaat te danken aan de Warme Golfstroom, de noordwaartse stroming van warm water vanuit het Caribisch gebied naar Noordwest-Europa. 

Een plotselinge verzwakking van de Golfstroom is een voorbeeld van een kantelpunt: een snelle, praktisch onomkeerbare verandering die optreedt als een bepaalde kritieke grens wordt overschreden. Wanneer de AMOC eenmaal begint in te storten is dit proces niet te stoppen.

Tot slot nemen we de ijskappen onder een loep, wat weten van de dynamica en kunnen we met de huidige klimaatmodellen dit voldoende meenemen, een cruciaal onderdeel van de klimaatwetenschap.