Architectuur in Frankrijk vanaf 1900

Van oudsher gaan mensen naar Frankrijk om oude steden en monumenten te bekijken. Terecht, want Frankrijk is rijk aan romaanse en gotische kerken, aan burchten en kastelen, aan stadhuizen en justitiegebouwen, als ook aan boeiende steden en pittoreske dorpen. Maar Frankrijk is meer dan een collectie grootse monumenten uit een rijk verleden. 

Al aan het begin van de 20e eeuw zet de internationaal vermaarde architect Le Corbusier de toon met zijn vernieuwende gebouwen. Tot in de jaren zestig weet hij zich steeds opnieuw weer uit vinden met veelbesproken projecten. Zijn invloed op de franse modernistische architectuur van het Interbellum is niet te overschatten (R. Mallet-Stevens, A. Lurcat, T. Garnier, J. Prouvé).                                Maar ook de Art Nouveau en Art Deco, soms in wisselwerking met het modernisme,  hebben een stempel gedrukt op de Franse bouwkunst voor de Tweede wereldoorlog. Reeds vóór 1914 manifesteert zich een typologische vernieuwing in het werk van H. Guimard in Parijs en in de École de Nancy (Art Nouveau). Fraaie villa’s uit de jaren 30 in de vakantieoorden aan de Atlantische en Middellandse zeekusten zijn een sprekend bewijs van de luxueuze Art Deco (J. Hiriart).

Tijdens de wederopbouw van Frankrijk na 1945 wordt het modernisme uit de jaren 20 en 30 vertaald naar een meer monumentale variant (Brutalisme), mede mogelijk gemaakt door nieuwe bouwmaterialen en -technieken (G. Grandval, J.P. Jouve). De nieuwe binnenstad van Le Havre door Auguste Peret geldt nog steeds als een karakteristiek voorbeeld van franse naoorlogse stedenbouw in de context van gecentraliseerde staatsplanning. De bouw van de eerste Villes Nouvelles rond Parijs in de jaren zestig leidde tot een nieuw elan in het bouwbeleid van de franse overheid. Het doel was om op basis van eenvoudige vermenigvuldiging van geïndustrialiseerde eenheden complete steden te scheppen (J. Renaudie).                                                                                                                                                                                                                                    Belangrijke stimulators voor nieuwe architectuur vanaf de tweede helft van de jaren 70 zijn een aantal presidenten: Pompidou bouwde het naar genoemde cultureel centrum in Parijs en Mitterand gaf met zijn grands projets de hoofdstad in de jaren 80 een nieuw aanzien.

Tegenwoordig is Frankrijk een land dat door de Europeanisering en globalisering beslissende stappen heeft gezet op het gebied van de hedendaagse architectuur. Frankrijk telt mee op het vlak van de ‘vedettenarchitectuur’. Franse architecten, zoals Paul Chemetov, Jean Nouvel, Christian de Portzamparc, Franck Hammoutène, Rudy Ricciotti en Edouard François behoren tot de categorie van hedendaagse toonaangevende architecten.

Maar dat niet alleen, Frankrijk heeft ook de deur opengezet voor invloeden van buiten, met als gevolg dat het huidige Frankrijk een (beslissende) invloed ondergaat van buitenlandse ‘starchitecten’, zoals Ricardo Bofill, Ming Pei, Santiago Calatrava, Frank Gehry, Shigerou Ban, Rem Koolhaas en Herzog & De Meuron.

Deze cursus is een ‘grand tour’ door Frankrijk, waarbij aandacht wordt besteed aan de belangrijke ontwikkelingen op het gebied van de moderne architectuur vanaf ca. 1900. Er wordt een (virtueel) bezoek gebracht aan steden als Lille, Metz, Nancy, Dijon, Lyon, Marseille, Aix-en-Provence, Biarritz, Rouen … en uiteraard ook aan Parijs.