Leergang De vroege geschiedenis van Europa, deel 1

Dageraad der mensheid

Op dit moment leven er ongeveer 750 miljoen mensen in Europa. Er was ooit een tijd waarin hier nog niemand woonde. Het door Dan Brown recentelijk verwoorde ‘Waar komen wij vandaan?’ (in: Oorsprong) vormt het uitgangspunt van deze cursus. Europeanen zijn immigranten. Zoveel is wel duidelijk. Maar waar vandaan dan? En hoe? En hoe weten we dat? We zien dat de wet van Darwin, de best aangepasten hebben de beste kans om te overleven, helemaal van toepassing is op de eerste Europeanen, innovatieve mensen die de geboden kansen optimaal benutten en daardoor de basis leggen voor een zeer succesvolle populatie.

De wetenschap staat niet stil, oude theorieën over onze afkomst zijn vervangen door nieuwe. Deze cursus laat de laatste stand van zaken zien en we staan stil bij de vraag hoe we aan die informatie komen en tot welke discussies dat kan leiden. Het is de tijd van grote klimaatsveranderingen die we ijstijden zijn gaan noemen, maar in feite een ingewikkelde afwisseling is van warme en soms zeer koude perioden. 

Toch weet de Europese mens zich in die uiteenlopende omstandigheden aan te passen en te handhaven. Nieuwkomers brengen niet alleen nieuwe ideeën en andere visies mee, ze inspireren en enthousiasmeren. Het leidt tot de vroegste kunst in Europa, niet alleen onder overhangende rotsen en in grotten, maar ook mobiele kunst. Symbolen van vruchtbaarheid, een aansporing aan de goden voor de goede afloop van de jacht, goden- en voorouderverering. Het zijn de kinderjaren uit onze eigen geschiedenis.

De cursus omvat tien colleges met de volgende onderwerpen:

College 1: Inleiding. Begrippen als geschiedenis, protohistorie, prehistorie, deep history en archeologie, bronnen en dateren, interpretatie vormen de basis.

College 2: Ontstaan van de mensheid in Afrika

College 3: De eerste emigratie naar Eurazië

College 4: De ijstijden

College 5: Neandertalers in Europa

College 6: De tweede emigratie naar Eurazië

College 7: Kunst uit de steentijd (I) – draagbare kunst

College 8: Kunst uit de steentijd (II) – grotten en abri’s

College 9: Rendierjagers in het noorden

College 10: Mesolithicum