Menu

De vroege geschiedenis van Europa, deel 7 (Tilburg)

De ondergang van het Romeinse rijk

De vroege geschiedenis van Europa, deel 7 (Tilburg)
De vroege geschiedenis van Europa
  • Cursusnummer: 22V11
  • Vakgebied: Geschiedenis
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Voorjaar 2022
  • Dag: Vrijdag
  • Inschrijven voor:
    28 Jan 2022
  • Tijd: 10.45 - 12.30 uur
  • Cursusdata: 04-feb , 11-feb , 18-feb , 25-feb , 11-mar , 18-mar , 25-mar , 01-apr , 08-apr , 15-apr
  • Prijs: € 273 (10 colleges)
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De docent stelt digitaal lesmateriaal beschikbaar.

  • Opmerkingen:

    Reservedtatum inhaalcollege 22 april

De vroege geschiedenis van Europa, deel 7 (Tilburg)

In de zomer van 2022 start in Trier (D) een grote overzichtstentoonstelling over de ondergang van het Romeinse rijk. Deze zevende cursus in de leergang ‘De vroege geschiedenis van Europa’ houdt zich met hetzelfde thema bezig, dus cursisten kunnen, als ze willen, goed voorbereid naar de oudste stad van Duitsland afreizen om die expositie te bekijken. 

Oorspronkelijk was het de bedoeling om met een soort van chronologisch overzicht te komen, maar het is handiger, en zeker ook moderner, om een groot aantal vragen te stellen die ook in de huidige literatuur gesteld worden. Al die vragen kunnen worden samengevat onder de noemer: wat heeft nu eigenlijk geleid tot de ondergang van het West-Romeinse rijk? 

We zullen daartoe een aantal aspecten nader onderzoeken en ons afvragen of de crisis van de derde eeuw een doorslaggevende rol speelde, of wellicht de opkomst van een machtige nabuur in Perzië? Anderen menen dat er juist religieuze oorzaken waren en in dat verband bekijken we de rol van de traditionele Romeinse godsdienst en de komst van oosterse mysteriegodsdiensten, waarvan het christendom er één was. 

Uiteraard vragen we ons af in hoeverre de opmars van de Germanen een doorslaggevende rol heeft gespeeld en tenslotte zien we dat ook de politieke structuur binnen het rijk flink werd aangepast vanaf het einde van de derde eeuw. Hoe het ook zij, het lijkt erop dat de Romeinse burgers in de vierde eeuw eerder een bloeiperiode tegemoet gingen dan een naderende ondergang zagen aankomen. Betekent dat dan dat Perzen en Germanen, Mithrasaanhangers en christenen helemaal géén doorslaggevende rol hebben gespeeld in de ondergang van het rijk? Daar lijkt in de vierde eeuw nog geen sprake van te zijn. 

Wellicht vinden we de oorzaken pas in de vijfde eeuw, als oost en west van elkaar gescheiden zijn? Maar dat is het onderwerp van een nieuwe cursus. In deze cursus bekijken we mogelijke oorzaken van verschillende kanten en zullen zien dat die wel impact hebben gehad op de Romeinse wereld, maar voorlopig nog verre van dreigend was voor de stabiliteit van het grote imperium.

Opsomming onderwerpen per college:

College 1             Is de crisis van de derde eeuw een oorzaak?

College 2             Is de strijd met Perzië een oorzaak?

College 3             Is de ouderwetse Romeinse religie een oorzaak?

College 4             Is de toevloed van mysteriegodsdiensten een oorzaak?

College 5             Is de opkomst van het christendom een oorzaak?

College 6             Klassieke Romeinse begravingen en de veranderingen.

College 7             Is de val van de Limes een oorzaak 

College 8             Is een veranderde politieke machtsstructuur (tetrarchie) een oorzaak?

College 9             Hoe vergaat het de inwoners van het Romeinse rijk in de vierde eeuw?

College 10           Hoe belangrijk zijn de christenen in de vierde eeuw?

Johan Hendriks

Drs. Johan Hendriks studeerde M.O.-Geschiedenis in Tilburg en Archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij werkte na zijn leraarschap als stadsarcheoloog van Dordrecht en als hoofd cultureel erfgoed in Breda. Hij schreef diverse boeken en artikelen over archeologische en historische onderwerpen. Hij verzorgt sinds 2011 cursussen op het raakvlak van geschiedenis, archeologie en kunstgeschiedenis voor HOVO in Tilburg en Nijmegen.

Uit eerdere evaluaties over deze docent:
"Ik was zeer onder de indruk van onze docent. Geschiedenis enthousiast brengen, doorspekt met humor, met fantastische beelden en pakkende teksten als samenvatting."
"Een zeer bevlogen en deskundig  docent.