Menu

De Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865)

De ingrijpendste periode in de geschiedenis van de Verenigde Staten

De Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865)
  • Cursusnummer: 21N34
  • Vakgebied: Geschiedenis
  • Locatie: Eindhoven
  • Seizoen: Najaar 2021
  • Dag: Donderdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    3 Nov 2021
  • Tijd: 10.30 - 12.15 uur
  • Cursusdata: 04-nov , 11-nov , 18-nov , 25-nov , 02-dec , 09-dec
  • Prijs: € 191 (6 colleges)
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De docent stelt digitaal lesmateriaal beschikbaar

  • Opmerkingen:

    Reservedatum inhaalcollege 16 december

De Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865)

Voor veel Amerikanen is hun Burgeroorlog de belangrijkste periode in hun geschiedenis. "De oorlog bepaalde wie we zijn als natie, toen en nu, met alles waar we in geloofden en nog geloven", zeggen historici. 

Sinds de Amerikaanse Revolutie en de onafhankelijkheid maakten de VS een weergaloze geografische, demografische en economische ontwikkeling door. Juist na 1800 ontwikkelde de zwarte slavernij in het Zuiden van de VS zich enorm, in combinatie met de katoenteelt die dit landsdeel tot het Kingdom of Cotton maakte. Tegelijkertijd groeide in het Noorden een diepgaande weerstand tegen onvrije, gedwongen arbeid. Het leidde tot een haast onoverbrugbaar schisma tussen de beide landsdelen en een kennelijk niet te onderdrukken conflict over het voortbestaan van slavernij. 

De Burgeroorlog die in het voorjaar van 1861 uitbrak, werd een krachtmeting tot het uiterste. De lont in het kruitvat was de verkiezing van Abraham Lincoln tot president en de daaropvolgende afscheiding van de Zuidelijke staten. 

Vier jaar duurde de oorlog, waarbij de krijgskansen voor beide partijen regelmatig keerden. Dat de sterkste partij - het Noorden - uiteindelijk won, was lange tijd geen uitgemaakte zaak. De Emancipatieproclamatie van president Lincoln op 1 januari 1863, waarbij de zwarte slaven voor altijd vrij werden verklaard, was een beslissend moment in de oorlog. Die woedde evenwel nog lange tijd voort. Een belangrijke, waarschijnlijk doorslaggevende, rol speelde president Abraham Lincoln. Buitengewoon tragisch was het dat hij nog voor het einde van de oorlog viel door moordenaarshand.

De Burgeroorlog was en is Amerika's kostbaarste en vreselijkste oorlog. Nog altijd verloren meer Amerikanen in die oorlog het leven dan in alle andere oorlogen waarin de VS betrokken was tezamen. 

Na de oorlog werd de slavernij weliswaar afgeschaft, maar het rassenprobleem, de problematische verhouding tussen wit en zwart, in de VS duurt tot op de dag van vandaag. En ook de vergaande animositeit tussen Noord en Zuid was allerminst verdwenen en sluimert nog steeds. Nog altijd zijn in de Amerikaanse samenleving en politiek sporen van de Burgeroorlog herkenbaar.

Opsomming onderwerpen per college:

College 1: De betekenis van de Amerikaanse Burgeroorlog en de lange voorgeschiedenis 

College 2: De eerste jaren van de oorlog, de Emancipatieproclamatie van Lincoln

College 3: De oorlog verhevigt zich naar een 'totale oorlog'

College 4: Het dramatische laatste jaar: het Noorden wint, de moord op Lincoln

College 5: Honderd jaar pijnlijke verwerking van de Burgeroorlog

College 6: Een oorlog met een eigen 'soundtrack'; muziek uit en over de oorlog

Bouke de Vos

Bouke de Vos (Steenwijk, 1950) studeerde politicologie aan de VU Amsterdam. Tot zijn pensioen was hij lange jaren persvoorlichter bij de overheid, het bedrijfsleven en de wetenschap, laatstelijk bij Wageningen Universiteit en Research. Thans doceert hij aan meerdere HOVO's over de geschiedenis van de Verenigde Staten in de negentiende eeuw, waaronder de Amerikaanse Revolutie en onafhankelijkheid en de Amerikaanse Burgeroorlog.