Menu

Welkom in de Apocalyps

Filosofische reflecties over het Nieuwe Klimaatregime

Welkom in de Apocalyps
  • Cursusnummer: 21N16
  • Vakgebied: Filosofie
  • Locatie: Nijmegen
  • Seizoen: Najaar 2021
  • Dag: Woensdag
  • Inschrijven voor:
    27 Sep 2021
  • Tijd: 10.30 - 12.15 uur
  • Cursusdata: 29-sep , 06-oct , 13-oct , 20-oct , 03-nov , 10-nov , 17-nov , 24-nov , 01-dec , 08-dec
  • Prijs: € 345 (10 colleges inclusief lesmateriaal)
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De docent stelt geen digitaal lesmateriaal beschikbaar. Tijdens de colleges worden cursusopzetten uitgedeeld, evenals samenvattingen van de afzonderlijke colleges.

  • Opmerkingen:

    Reservedatum inhaalcollege 15 december

Welkom in de Apocalyps

In het Bijbelboek Genesis lezen we hoe God op de zesde dag de mens naar Zijn evenbeeld schept, als kroon op de schepping. Getooid met zijn kroon waant de mens zichzelf goddelijk en begint hij zich steeds meer te gedragen als de absolute hoofdrolspeler op het wereldtoneel. Alle andere wezens worden ondergeschikt gemaakt aan zijn projecten, met alle schadelijke gevolgen van dien: uitputting van de aarde, opwarming van de aarde, het massaal uitsterven van soorten enzovoort. Zou de mens op de oude voet willen voortgaan, dan heeft hij zeker drie planeten nodig om al zijn doelen te realiseren. 

Aan de hand van de Franse filosoof en wetenschapsantropoloog Bruno Latour, die in 2020 de Spinozalens in ontvangst mocht nemen, wordt in deze cursus aandacht gevraagd voor de fundamentele transformatie die zich aan het voltrekken is en waarvan de Coronacrisis getuigenis aflegt. Niet langer is de mens de absolute hoofdrolspeler, maar hij ziet zich nu geconfronteerd met heel veel verschillende niet-menselijke actoren of agentia, bijvoorbeeld een virus, die allemaal hun plaats en rol opeisen. Sterker nog, een van de meest bedreigende actoren is nu de Aarde zelf, die reageert op het menselijk handelen. Eeuwenlang werden we gedragen door moeder aarde, die steeds weer bereid was om de mens zijn hybris te vergeven, maar die tijd is nu definitief voorbij. We staan niet meer tegenover de trouwe moeder aarde, maar staan nu oog in oog met Gaia of de Aarde en zij is minder vergevingsgezind. 

Met Gaia verwijst Latour onder andere naar de Aarde als actor (agens, handelingsvermogen) die ons confronteert met een nieuwe vraag: hoe moeten we aankomen in een gemeenschappelijke, niet louter menselijke wereld? Bij de zoektocht naar een antwoord zal onder andere duidelijk worden dat we ons al midden in de Apocalyps bevinden en daarmee zullen moeten zien te dealen. Als een ware onheilsprofeet heet Latour ons welkom in de Apocalyps.

Onderwerpen die tijdens de colleges aan de orde komen:

  • De inzet van Latour.
  • De gemeenschappelijke wereld.
  • De aarde als Gaia.
  • Welkom in de Apocalyps.
  • We moeten Aardbewoners worden.
  • De rol van Europa.
  • Critici van Latour.
Nico Dieteren

Drs. Nico Dieteren voltooide in 1986 de lerarenopleiding Nederlands en geschiedenis. Aansluitend studeerde hij Nederlandse taal- en letterkunde en wijsbegeerte aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Sinds zijn afstuderen verzorgt hij cursussen binnen het vakgebied van de wijsbegeerte voor diverse HOVO-instellingen.