Menu

Het beest in de mens

Evolutie van dierlijk en menselijk gedrag,evolutiebiologisch inzicht in maatschappelijke kwesties

Het beest in de mens
  • Cursusnummer: 21N11
  • Vakgebied: Mens en maatschappij
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Najaar 2021
  • Dag: Vrijdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    3 Nov 2021
  • Tijd: 10.45 -12.30 uur uur
  • Cursusdata: 05-nov , 12-nov , 19-nov , 26-nov , 03-dec , 10-dec
  • Prijs: € 191 (6 collegesl)
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De docent deelt een reader uit en stelt digitaal lesmateriaal beschikbaar.

  • Opmerkingen:

    (17 december reservedatum) Dit betreft een herhaling van de cursus najaar 2020.

Het beest in de mens

Gedrag van mens en samenleving wordt primair bepaald door cultuur en geschiedenis. Gangbare verklaringen voor dat gedrag komen uit het domein van de sociale wetenschappen (psychologie, economie, sociologie). In deze cursus leert u mens en samenleving bezien vanuit het evolutiebiologische perspectief, met hulp van ecologische, ethologische en filosofische kennis en theorie. De ondergeschikte rol van biologische wortels bij reflectie over maatschappelijke kwesties wordt veroorzaakt door onbekendheid of huiver en controverse (‘we zijn toch zeker geen oermensen meer?’). Aan alle drie gaat worden gewerkt.

Genoemd taboe – culminerend in het ‘nature-nurture-debat’ van de jaren ’70 – is verdwenen. Nieuwe interdisciplinaire vakgebieden als ‘evolutionaire psychologie’ zijn ontstaan. In de wetenschap én in het publieke domein is de tegenstelling minder scherp. Toch steekt het taboe opnieuw de kop op, bijvoorbeeld in kwesties over gender, criminaliteit, gezondheid en duurzaamheid. Een constante is de inherentie van deze weerstand –  vaak in politiek en media – aan de menselijke wens om de eigen soort, Homo sapiens, als uniek en superieur te ervaren. Bescheidenheid over onze positie in de natuur helpt, maar vooral verstandig debat over de begrippen ‘(on)natuurlijk’, ethisch (on)aanvaardbaar, ‘wetenschappelijk verklaren’ en ‘moreel aanvaarden’. 

In deze vijfdelige cursus worden 4 actuele maatschappelijke kwesties in een verrassend nieuw evolutiebiologisch licht gezet. Elk college bestaat uit twee delen: (1) evolutie- en gedragsbiologische theorie (o.a. Darwin, Tinbergen, Wilson, Dawkins) en (2) toepassing van die kennis op de mens. Er zal veel ruimte zijn voor debat.

College 1: inleiding evolutiebiologie en gedragsbiologie

College 2: het verlangen naar méér: de supernormale prikkel van Niko Tinbergen

College 3: seksualiteit, gender en de diversiteit van rolpatronen

College 4: sociobiologie: samenleving en individu, altruïsme en egoïsme, agressie en geweld.

College 5: de oorsprong van kunst en cultuur: de uniciteit van de mens

College 6: samenvatting en discussie aan de hand van door cursisten ingebrachte casussen

Frans Ellenbroek

Frans Ellenbroek studeerde biologie aan de RUL met als specialisaties evolutiebiologie, ecologie en ethologie. Hij promoveerde in 1990 op een proefschrift over concurrentie. Na zijn werk als wetenschapper en biologiedocent werd hij conservator respectievelijk directeur van Natuurmuseum Brabant in Tilburg.. Daarnaast en daarna was/is hij actief als beeldend kunstenaar en museaal adviseur.