Menu

"De Russische ziel", deel 2 (fysiek)

Het ontstaan van de ‘Russische ziel’ binnen breed maatschappelijk verband (1700-1850)

"De Russische ziel", deel 2 (fysiek)
De Russische ziel
  • Cursusnummer: 21V09
  • Vakgebied: Mens en maatschappij
  • Locatie: Tilburg
  • Seizoen: Voorjaar 2021
  • Dag: Woensdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    23 Mar 2021
  • Tijd: 14.45 – 16.30 uur
  • Cursusdata: 24-mar , 31-mar , 07-apr , 14-apr , 21-apr , 28-apr
  • Prijs: € 191.00 (6 colleges)
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De docenten stellen digitaal lesmateriaal beschikbaar. Aanbevolen literatuur: Robert. K. Massie (2020), Peter de Grote: Een biografie, Omniboek, ISBN 9789401917148, € 28,50 Dominic Lieven (2009) Rusland tegen Napoleon: De Strijd Om Europa (1807-1814); Spectrum, ISBN 9789049102500, hardcover €64,50 J.W. Bezemer en Marc Janssen (2015) Een geschiedenis van Rusland: Van Rurik tot Poetin; Van Oirschot, ISBN 9789028261099, €33,50 Emmanuel Waegemans en Wim Coudenys (2013) Reis van Petersburg naar Moskou: Een geschiedenis; (alleen nog tweedehands leverbaar) Arthur Langeveld en Willem G. Weststeijn (2005) Moderne Russische literatuur: Van Poesjkin tot heden; Pegasus, ISBN 9789061432890, €32,00 Leo Tolstoj (2019) Oorlog en Vrede; Van Oorschot, ISBN 9789028292086, hardcover €37,50 Liah Greenfield (1992) Hfd.3 ‘The Scythian Rome: Russia’ pag.190-274, in Nationalism: Five Roads to Modernity: ISBN 9780674603196, €45,99; (‘The Scythian Rome’ komt digitaal beschikbaar op de website).

  • Opmerkingen:

    reservedatum 12 mei (Afbeelding: Aleksandr Sergejevitsj Poesjkin de grootste Russische dichter uit de wereldliteratuur.)

"De Russische ziel", deel 2 (fysiek)

Begin achttiende eeuw moderniseerde ‘tsaar-hervormer’ Peter de Grote Rusland naar Europees model. We zien dan ook de eerste tekenen van een nationaal besef en van een opkomend nationalisme, pas later de ‘Russische ziel’ genoemd. De centrale vraag van deze cursus luidt hoe de ‘Russische ziel’ in de periode tussen 1700 en 1850 in een breder maatschappelijke verband werd vormgegeven. De te behandelen thema’s worden hieronder kort toegelicht.

Peter de Grote dwong de geprivilegieerde adel om oorlog te voeren, met land en boeren als beloning. De landheer kon met zijn boeren 'lijfeigenen’ - het merendeel van de bevolking - doen wat hij wilde. Een bekend voorbeeld is Le droit du seigneur, het recht van de landheer op de eerste nacht van de boerenbruid. Hiermee creëerde de 'vrijgevige' tsaar een nationaal bestuursstelsel van landgoederen, waar hij zelf geen omkijken naar had.

De adel voerde in deze periode bijna continue oorlog. De meest bekende is die met Napoleon begin 19de eeuw. Deze Russisch-Franse oorlog werd indrukwekkend verbeeld in Oorlog en Vrede van Tolstoj. De adel werd steeds rijker en de boeren steeds armer. Hiertegen kwam op den duur zelfs de adel in verzet. Verlicht edelman Alexander Radisjtsjev leverde met zijn Reis van Petersburg naar Moskou (1790) stevige maatschappijkritiek. Het beleid van tsarina Katharina de Grote, maar vooral de mensonterende behandeling van de lijfeigenen, stonden centraal. 

In 1825 brak de roemruchte Dekabristenopstand van de adel uit. De dichter Alexander Poesjkin waarschuwde daarna, in 1836 in De Kapiteinsdochter, dat een nieuwe opstand maar dan van de boeren vooral ‘zinloos en meedogenloos’ zou zijn. De Dekabristenopstand wordt gezien als een belangrijke voorloper van de Russische Revolutie.

De zes bijeenkomsten in deze cursus hebben de volgende docenten en onderwerpen:

College 1: prof dr. Emmanuel Waegemans: Peter de Grote in zijn tijdperk (24 mrt)
College 2: dr. Henk Kern: Russische landheren en hun lijfeigenen (31 mrt)
College 3: prof dr. Emmanuel Waegemans: In de voetsporen van Aleksandr Radisjtsjevs Reis van Petersburg naar Moskou (1790)(7 april) 
College 4: dr. Otto Boele: Poesjkin (1799-1837) en de romantiek (14 april)
College 5: dr. Sander Brouwer: Napoleons oorlog in Rusland en Tolstojs verbeelding ervan in ‘Oorlog en Vrede’ (1862) (21 april)
College 6: dr. Rieke Leenders: Hoe is de ‘Russische ziel’ of het Russisch nationalisme ontstaan? (28 april)

Dr. R. Leenders, cursusleider en docent, voorheen verbonden aan Culturele Antropologie en HOVO Universiteit Utrecht; 
dr. S. Brouwer, docent Slavische talen en culturen, Rijksuniversiteit Groningen; 
dr. H. Kern, docent Russische geschiedenis, Universiteit Leiden;
Prof. dr. E. Waegemans, docent Russische literatuur en cultuur 18e-20e eeuw, Katholieke Universiteit Leuven; 
dr. O. Boele, slavist en docent Russische Romantiek en Russische cinema, Universiteit Leiden.

 

Rieke Leenders

Dr. Rieke Leenders, antropoloog en Rusland-deskundige, eerder werkzaam bij de afdeling Culturele Antropologie, Universiteit Utrecht, HOVO Utrecht en bij Russische universiteiten. Zij organiseert en geeft colleges over Rusland bij HOVO en andere instellingen (Rusland-colleges) en is lid van de wetenschappelijke adviesraad van het Nederlands Instituut in Sint-Petersburg.