Menu

De Nag Hammadi geschriften

Het gnostieke christendom

De Nag Hammadi geschriften
  • Cursusnummer: 20N33
  • Vakgebied: Religiewetenschappen
  • Locatie: Breda
  • Seizoen: Najaar 2020
  • Dag: Dinsdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    28 Sep 2020
  • Tijd: 10.25 – 12.10 uur
  • Cursusdata: 29-sep , 06-oct , 13-oct , 27-oct , 03-nov , 10-nov , 17-nov , 24-nov , 01-dec , 08-dec
  • Prijs: € 273 (10 colleges)
  • Werkvorm: Hoorcollege met mogelijkheid tot vragen/discussie
  • Literatuur:

    De docent stelt digitaal lesmateriaal beschikbaar.

  • Opmerkingen:

    Reservedatum inhaalcollege 15-12

De Nag Hammadi geschriften

De vondst van de gnostieke teksten in Nag Hammadi heeft onze kijk op het vroege christendom enorm veranderd. De gnostieke christenen waren niet zomaar een marginaal verschijnsel, maar vormden in de eerste eeuwen een serieuze bedreiging voor het evangelische (nog niet: katholieke) christendom. De eerste zin van ons credo: ‘ik geloof in één God’ is een directe reactie op het gnostieke christendom dat geloofde in twee goden: één goede en één slechte God. ‘Geboren uit de maagd Maria’ is evenzo een reactie op het gnostieke christendom. Zonder het gnostieke christendom is het katholieke (en protestantse en byzantijnse) christendom eigenlijk niet te begrijpen. 
‘Onder Pontius Pilatus’ (credo) benadrukt de historische Jezus Christus, terwijl het gnostieke christendom het zogenaamde docetisme leert. Dat is dat de Zoon van God nooit echt mens is geworden, maar slechts in schijn. Het gnostieke christendom is veel meer geïnteresseerd in de kosmische dimensie van de Christus en veel minder in de aardse verschijning. In de Nag Hammadi-geschriften wemelt het dan ook van een veelheid aan bovenzinnelijke goden die door middel van mystiek inzicht (gnosis) kunnen worden geschouwd. 

De katholieke kerkvaders gingen heftig tekeer tegen hun gnostieke broeders. We bestuderen waarom ze dat deden. In de Middeleeuwen steekt het gnostieke christendom opnieuw de kop op in de vorm van de katharen. Nu is een heuse kruistocht het gevolg. We besteden ook aandacht aan de leer van de katharen. Tegenwoordig steekt het gnostieke christendom opnieuw de kop op. Enerzijds in de pseudo-esoterie van De Da Vinci Code en anderzijds als serieus religieus alternatief voor het katholieke christendom. Ook om die reden is het van belang kennis te nemen van het gnostieke christendom door de eeuwen heen. 

Opsomming onderwerpen per college: 
College 1 Het ontstaan van het christendom 
College 2 Het Nieuwe Testament 
College 3 De Nag Hammadi bibliotheek 
College 4 Het gnostieke Apocryphon Ioanni, 1 
College 5 Het gnostieke Apocryphon Ioanni, 2 
College 6 Het gnostieke Evangelie van Maria  
College 7 Kerkvaders tegen de gnostiek 
College 8 De katharen 
College 9 Had Jezus kinderen? 
College 10 Het gnostieke christendom anno nu 

John van Schaik

John van Schaik (1956)volgde de middelbare landbouwschool en werkte vervolgens 15 jaar in de verslavingszorg. In 1993 studeerde hij af op de middeleeuwse mysticus Jan van Ruusbroec (1293-1381) en promoveerde in 2004 op het godsbeeld van de laat-antieke christelijke manicheeërs en de middeleeuwse katharen. Hij heeft vele publicaties op zijn naam staan over het gnostische, mystieke en esoterische christendom.