Menu

Hölderlin als filosoof

De rol van conflicten in de menselijke ontwikkeling

Hölderlin als filosoof
  • Cursusnummer: 20N20
  • Vakgebied: Filosofie
  • Locatie: 's-Hertogenbosch
  • Seizoen: Najaar 2020
  • Dag: Woensdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    3 Nov 2020
  • Tijd: 10.25 – 12.10 uur
  • Cursusdata: 04-nov , 11-nov , 18-nov , 25-nov , 02-dec , 09-dec
  • Prijs: € 191 (6 colleges)
  • Werkvorm: Werkcollege met interactie en samenwerking
  • Literatuur:

    Verplicht: naar keuze Duits of in Nederlandse vertaling: R. Safranski: Hölderlin, Hanser Verlag 2019, ISBN 9783446264083, € 28,50/R. Safranski: Hölderlin, Uitgeverij Atlas Contact 2020, ISBN 9789045040875, € 35

  • Opmerkingen:

    Reservedatum inhaalcollege 16-12

Hölderlin als filosoof

2020 is het Hölderlin-jaar. Het is dan 250 jaar geleden dat deze dichter werd geboren, in Duitsland reden tot talrijke manifestaties. Als opmaat tot al deze activiteiten heeft Rüdiger Safranski onlangs zijn Hölderlin-biografie gepubliceerd waarvan in mei 2020 een Nederlandse vertaling zal verschijnen. Safranski is beroemd geworden met boeken over belangrijke Duitse schrijvers en filosofen, en heeft opnieuw een boek geschreven dat toegankelijkheid aan diepgang paart. Tot nu toe was Hölderlin niet zo bekend in Nederland. Dankzij het boek van Safranski gaat hier nu verandering in komen. 

Waarom is Hölderlin zo belangrijk? Hölderlin is zo belangrijk omdat hij een filosofische positie inneemt die zich ook nu nog, en misschien wel sterker dan ooit, laat verdedigen. Voor Hölderlin staat de vrijheid voorop, maar dat wil nog niet zeggen dat de mens autonoom is. De strijd met de wereld is noodzakelijk om tot bewustzijn te komen, en dat kan niet zonder conflicten. Die conflicten betreffen niet alleen de verhouding met andere mensen, maar ook die met het eigen bewustzijn.  

Wanneer de mens over zichzelf nadenkt ontdekt hij het absolute in zichzelf, dat de wereld één grote samenhang is, maar dat hij van die samenhang is buitengesloten. Het absolute onttrekt zich aan onze greep, en geen wetenschap of techniek geeft toegang tot het wezenlijke dat zich aan ons onttrekt. Alleen op sommige ogenblikken lukt het ons één te worden met de wereld en laat de extase ons onze conflicten vergeten. 

Voor dit bewustwordingsproces dat plaats vindt in het geschil met de wereld, maar dat op sommige momenten een ongekende vervoering kent, heeft Hölderlin woorden gevonden die uniek zijn en die door geen enkele andere dichter worden geëvenaard. Dat je voor je bestaan dankbaar kunt zijn omdat je het absolute in zijn ontoegankelijkheid in je binnenste kunt ervaren, dat er een aandenken is dat dwars door verlies en afscheid heen de ervaring van het zijn geeft, dat is wat Hölderlin zo actueel maakt en waarom hij bij zijn bewonderaars zo veel enthousiasme oproept. 

Op zoek naar de zin van het leven en een eigen identiteit is er geen schrijver die ons zo veel te vertellen heeft als Hölderlin.  
 

Eric Bolle

Eric Bolle is filosoof, germanist en de vertaler van Hölderlins stukken over Sophocles en Pindarus. Hij promoveerde in 1981 aan de Universiteit van Amsterdam over Nietzsche. In de jaren 1985-1986 ontving hij een stipendium van de Fritz Thyssen Stiftung om onderzoek te doen naar Heideggers Hölderlin-interpretaties. Recentelijk heeft hij dit onderzoek weer opgepakt. In 2016 publiceerde hij bij ASPeditions in Brussel Hölderlin & Heidegger. Een andere aanvang voor de filosofie. Bolle is als docent werkzaam geweest in het voortgezet en hoger onderwijs.