Leergangen
Filosofie
Filosofie wordt van oudsher verstaan als een manier van leven, maar leidt ook tot een verdieping van inzicht. Terwijl een docent niemand kan leren filosoferen, is het hem wel mogelijk zijn leerlingen te confronteren, beter gezegd in ontmoeting te brengen met de geschiedenis van de filosofie en daarmee de voorwaarden aan te brengen waaronder het denken zijn begin of vertrekpunt kan vinden …In de filosofie blijft alles inleiding en de overigens noodzakelijke en onontbeerlijke kennisname van haar geschiedenis brengt je hooguit tot aan de drempel van datgene waar het eigenlijk om begonnen is: filosoferen. Zo wordt bij alle kennisoverdracht iets gerealiseerd van wat toch in het Griekse philosophia (liefde tot de wijsheid) reeds aanwezig is: Filosofische ontmoetingen (die zoals onder vrienden het geval is) hun zin in zichzelf hebben. Een dergelijke wijze van kennismaken houdt derhalve veel meer in dan geleerde kennisname, maar leert je tegelijkertijd anders en dieper (en echt kritisch) naar de werkelijkheid kijken én luisteren, hetgeen nu eenmaal niet kan zonder kennisname van de inzichten van grote filosofen. Indachtig Kants woorden: Geen wijsheid zonder kennis, maar ook geen kennis zonder wijsheid… Het een en ander lijkt ook heden ten dage niet zonder problemen…Filosofie is in, gelukkig, maar ook dreigt daarbij het gevaar van alles filosofie te noemen met voorbijgaan aan het onderscheid tussen denken en denken in deze moderne en door de modern-wetenschappelijke benadering beheerste wereld met zijn toename aan kennis en vaak gemis aan wijsheid.
| Cursustitel | Ondertitel | Korte Beschrijving | Jaar / Seizoen |
| Filosoferen en waarom filosofie | Inleiding in de filosofie | Inleiding in de filosofie biedt een allereerste kennismaking met de filosofie. Deze inleiding biedt een benadering van de werkelijkheid (met name de werkelijkheid van de mens en de natuur) die grondig afwijkt van de positief-wetenschappelijke benaderingen en de feitelijke heersende manieren van omgaan met de werkelijkheid, de mens, de natuur, enz. Zij resulteert in een kritische reflectie op de grondslagen, veronderstellingen en uitgangspunten van de hedendaagse werkelijkheid en het hedendaagse leven. | 11N |
| De mens in de filosofie | Wijgerige antropologie | De vraag "wat/wie is de mens?" is zo oud als de filosofie en keert telkens terug. Van het "kent u zelf" naar "wie ben ik?" is een lange en boeiende weg, door veel filosofen begaan en gevarieerd belicht. In deze cursus wijsgerige antropologie proberen we deze weg opnieuw te gaan. er wordt stil gestaan bij de breuk die kenmerkend is voor het nadenken over de fundamentele vraag "wat/wie is de mens?" of "wie ben ik?". Centrale themata zijn o.a. mens en menselijk geluk, waardigheid van de mens, bestemming, ondraagelijke last, levenswil, mens en mensbeelden, lichamelijkheid, mannelijkheid/vrouwelijkheid. Vooral hedendaagse pluriformiteit en diversiteit wordt aandacht besteed. Waar staan wij aan het begin van de 21ste eeuw? | 12V |
| Over de kunst van een goed en mooi leven: Wat moet ik doen? | Wijsgerige ethiek | Wijsgerige ethiek als reflectie op de moraal is een theoretische aangelegenheid die zich onderscheidt van de modern-wetenschappelijke theorie met name door het gegeven dat zij een appel in zich draagt tot een humaner omgaan met mens en natuur. Wijsgerige ethiek of - van oudsher - praktische filosofie biedt reflectie op het handelen van de mens als redelijk denkend en vrij handelend wezen. Zij roept tegelijkertijd op tot verantwoording en rechtvaardiging van het handelen via argumentatie en dialoog. Tegelijkertijd is wijsgericge ethiek ook het fundament voor iedere vorm van toegepaste ethiek zoals b.v. de bedrijfsethiek of de beroepsethiek. Zo gaan we b.v. op zoek naar de nieuwe inhoud voor de notie verantwoordelijkheid: bij mensen en organsaties. | 12N |
| Over het weten van de mens: Wat kan ik weten? Wat is wijs? | Wetenschapsfilosofie / Wetenschap en samenleving | In de wetenschapsfilosofie in de ruimere zin komen vragen aan de orde als: Wat is wetenschap? Wat is de betekenis van wetenschap? Wat is wijsheid? Wat weet de mens eigenlijk? Of is ons weten eigenlijk niet een niet-weten? Is met name de moderne mens ondanks zijn kennen en kunnen niet afdwalende of zijn er toch perspectieven? Hoe verhoudt zich filosofie en moderne wetenschap? In deze cursus wordt reflectie geboden op plaats en betekenis van zowel folosofie als moderne wetenschap. Onderzocht worden de uitgangspunten en vooronderstellingen, kortweg de grondslagen van de moderne wetenschap en haar betekenis in de hedendaagse samenleving. | 13V |
| Over de kunst en het schone | De filosofie van de esthetica | In deze cursus komen aan de orde een diversiteit aan kunst-filosofische inzichten. Deze cursus biedt tegelijkertijd meer dan de geschiedenis van de esthetica. in deze cursus gaan we op zoek naar de verbinding tussen de ervaring van schoonheid en het zoeken naar waarheid. | 13N |
| Filosofie en Religie | Onderweg naar een nieuwe metafysica? | De metafysica wordt hier gepresenteerd als een vorm van echt denken naast dat van de wetenschap. Uitdrukkelijk wordt niet voorbij gegaan aan de geschiedenis van de metafysica. In deze module wordt tegelijkertijd ingegaan op het hedendaagse zoeken naar zin. Getracht wordt te komen tot een nadere verheldering van de hedendaagse zinvraagproblematiek. Kwesties als vragen naar betekenis van religie, levensbeschouwing, cultuur, kunst, wetenschap en ook moraal zullen daarbij vanzelfsprekend aan de orde komen. | 14V |
Cursussen
-
De mens in de filosofie
De vraag “wat /wie is de mens?” is zo oud als de filosofie zelf en keert telkens terug .
