De conflictbeladen verhouding tussen de wereldgodsdiensten: Christendom en Islam in onze tijd, is nauwelijks te begrijpen zonder hun voorgeschiedenis van “Djihad” en “Kruistocht”. Beide godsdiensten maakten/maken er aanspraak op universele gelding te hebben. Het huidige civilisatieconflict wordt door islamitische fundamentalisten als een teruggrijpen op de duizend jaar oude erfenis als Djihad tegen de Kruistocht van de westerse waarden gevoerd.

De cultuurhistorische betrekking tussen Europa en de islamitische wereld schommelde steeds tussen hartelijkheid en bruutheid, maar het was steeds een belangrijke betrekking, omdat de identiteit van de één mede door de identiteit van de ander gevormd werd. Hun donkerste zijde toonden moslims en Europeanen toen zij elkaar door Djihad en Kruistocht trachtten te overheersen, hun beste zijde toonden zij toen zij van elkaar trachtten te leren, in de periode van Karel de Grote en tijdens het kalifaat van Cordoba. Het ontstaan van Europa gaat terug op de ontmoeting en uiteenzetting met de Islam; de Islam is een bestanddeel van de Europese geschiedenis. Pas in dit proces heeft Europa zijn identiteit gevonden. Vanaf de zevende eeuw tot in onze tijd was en is het telkens de aantrekking en de afstoting, de fascinatie en de bedreiging die als model in de ontmoetingen tussen Europa en de Islam domineerden en domineren.

In de loop van veertien eeuwen heeft zich niets aan het feit veranderd dat de euro-islamitische geschiedenis een euro-mediterane geschiedenis is. Beide beschavingen Christendom en Islam hebben hun “thuisland” in het gebied van de Middellandse Zee en Djihad en Kruistocht vonden in dit gebied plaats. Na de aanslagen op 11 september 2001 sprak Osama Bin Laden van een Djihad tegen het Westen en president Bush sprak van een Kruistocht tegen het Kwaad. Het begin van het nieuwe millennium staat helaas niet in het teken van begrip tussen beide beschavingen, maar staat veeleer in de schaduw van een religieus fundamentalisme als mondiaal verschijnsel. Beide begrippen, Djihad en Kruistocht hebben ook in onze tijd niets aan hun zwaar beladen cultuurhistorische betekenis ingeboet.

Onderwerp per college:
1) De Djihad als verovering van de wereld;
2) Karel de Grote en de Islam; de “Geboorte van het Avondland”;
3) Het christelijke antwoord: de Kruistochten;
4) het Osmaanse Rijk en zijn veroveringen;
5) Een significante interval: de Renaissance;
6) Europa verovert de wereld;
7) Eurocentrisme;
8) Een nieuwe Djihad tegen Europa/het Westen.